Franz Liszt

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Franz Liszt
Liszt 1858.jpg
Saol
Ainm iomlán Franz Liszt
Eolas breithe Raiding (en) Aistrigh, Deireadh Fómhair 22, 1811
Náisiúntacht Ríocht na hUngáire
Austrian Empire (en) Aistrigh
An Ostair-Ungáir
Teanga dhúchais An Ghearmáinis
Bás Bayreuth, Iúil 31, 1886
Áit adhlactha Stadtfriedhof Bayreuth (en) Aistrigh
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás bás nádúrtha (niúmóine)
Muintir
Athair Adam Liszt
Máthair Anna Liszt
Céile/Céilí Marie d'Agoult
Páirtí/Páirtithe Marie d'Agoult
Páistí
Oideachas
Alma mater University of Music and Performing Arts Vienna (en) Aistrigh
Teangacha An Fhraincis
An Ghearmáinis
Múinteoirí Adam Liszt (en) Aistrigh
Carl Czerny
Antonio Salieri (en) Aistrigh
Anton Reicha
Ferdinando Paer (en) Aistrigh
Mic léinn Árpád Szendy
Carl Filtsch (en) Aistrigh
Antal Siposs
Caroline Montigny-Rémaury (en) Aistrigh
Eugen d'Albert (en) Aistrigh
Hilda Thegerström
Anton Urspruch (en) Aistrigh
Carl Ludvig Hall
Ingeborg Bronsart von Schellendorf
Bettina Walker (en) Aistrigh
Alexander Siloti (en) Aistrigh
José Vianna da Motta
Benjamin Johnson Lang
Károly Szabados
Giovanni Sgambati (en) Aistrigh
Margarethe Stern (en) Aistrigh
William Dayas
Felix Weingartner
Julie Rivé-King
Martin Krause (en) Aistrigh
Carl Tausig
Hans von Bülow (en) Aistrigh
Frederic Lamond (en) Aistrigh
Arthur De Greef
Arthur Friedheim (en) Aistrigh
Emil von Sauer (en) Aistrigh
Moriz Rosenthal
Gairm
Gairm classical composer (en) Aistrigh, pianódóir, stiúrthóir ceolfhoirne, múinteoir ceoil, virtuoso, ceoltóir, cumadóir agus presbyter (en) Aistrigh
Áit oibre An Ostair-Ungáir, Weimar (en) Aistrigh agus An Róimh
Fostóirí Franz Liszt Academy of Music (en) Aistrigh
Saothar iomráiteach Hamlet (en) Aistrigh
Dante Symphony (en) Aistrigh
Mazeppa (en) Aistrigh
Hungarian Rhapsody No. 1 (en) Aistrigh
Hungarian Rhapsody No. 2 (en) Aistrigh
Duais
Daoine le tionchar air/uirthi Niccolò Paganini (en) Aistrigh
Gluaiseacht ceol Rómánsúil
Gluaiseacht ealaíne Siansa
ceol clasaiceach
Hungarian folk music (en) Aistrigh
Uirlis cheoil pianó
orgán
Creideamh
Reiligiúin Caitliceachas
Ord Third Order of Saint Francis (en) Aistrigh
IMDb nm0006172
Liszt sign.JPG
bunaithe ar ghrianghraif timpeall 1848
1886, in aois 74 bliain dó
Leabhar ceoil, 1845

Cumadóir agus pianódóir Ungárach, í a chum sa stíl Rómánsach, ab ea Franz Liszt (Ungáiris: Liszt Ferenc) (22 Deireadh Fómhair 181131 Iúil 1886).[1] Meastar inniu go bhfuil sé i measc na bpianódóirí is fearr riamh.

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa 19ú haois, bhí clú is cáil ar Liszt ar fud na hEorapa mar phianódóir agus thuill sé saibhreas mór ón gceol.[2]

Nuair a bhí Liszt i bPáras, thit sé i ngrá le Eliza Gilbert, a rugadh i gContae Shligigh. Bhí cáil uirthi níos déanaí mar Lola Montez, rinceoir agus bean scléipe i bPáras, Lean sí Liszt go Bonn na Gearmáine agus dúradh gur mheall sí ansin Rí na Baváire, Ludwig I, chun na leapa léi.[3]

I lár na bliana 1886, tholg LIszt tinneas a bháis – niúmóine broinceach. Bhí croí lag aige ag an am céanna. D'éag sé ar 31 Iúil 1886, in aois 74 bliain dó, i mBayreuth sa Ghearmáin.

Ceol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Chum Liszt na Rapsóidí Ungáracha, mar aon le dánta siansacha bunaithe ar dhrámaí is ar mhiotais. Bhí an ceoldán (tone poem nó Symphonic poem) a d’fhorbair Liszt níos oiriúnaí ná an siansa chun smaointe an chumadóra a léiriú. Sa cheoldán bhí dhá nó trí théama a seinneadh de réir mar a bhí riachtanach chun an dán nó an scéal a léiriú.[1]

Ba é Liszt an chéad duine a d‟úsáid an téarma 'ceol léiritheach'.

Bhí páirt lárnach ag Liszt i bhforbairt an Neudeutsche Schule (An Scoil Ghearmánach Nua).

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. 1.0 1.1 cogg.ie. "Leabhar Ceoil". Dáta rochtana: 2021.
  2. Deborah Lock agus Anna Heussaff (ISBN: 9781906907303). "Leabhar Mór an Cheoil Leabhar agus CD | Litríocht" (ga). Dáta rochtana: 2021-07-31.
  3. MICHEAL O. hAODHA. "Lola Luimnigh, ó lá lá lá" (ga). The Irish Times. Dáta rochtana: 2021-07-31.