Ernest Walton

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Ernest Walton
Ernest Walton.jpg
Dáta breithe 6 Deireadh Fómhair 1903
  Dún Garbhán, Éire
Dáta báis 25 Meitheamh 1995
  Béal Feirste, Tuaisceart Éireann
Náisiúntacht Éireannach
Réimsí Fisic
Iomráiteach do Díscaoileadh an adaimh
Duaiseanna Bonn Hughes (1938)
Duais Nobel (1951)

Fisicí a rugadh i nDún Garbhán, Contae Phort Láirge, ab ea Ernest Thomas Sinton Walton (6 Deireadh Fómhair 190325 Meitheamh 1995). Roinn sé Duais Nobel sa bhfisic i 1951 as obair a rinne sé le John Cockroft faoi stiúir Ernest Rutherford i gCambridge Shasana ar dhíscaoileadh litiam i 1932. Thóg sé meaisín leictreastatach a ghinfeadh difríocht poitéinsil 700 kV chun prótóin a luasghéarú le himbhualadh le núicléis litiam, agus mar thoradh, fuair dhá alfacháithnín, is é sin, dhá núicléas héiliam in aghaidh gach núicléas litiam a imbhuaileadh. Ba é seo an chéad uair riamh a scoilteadh an t-adamh is a rinneadh dúil amháin (litiam) ina dúil eile (héiliam) go saorga: seanaidhm na n-ailceimicithe. Cruthú luath ab ea an toradh seo ar chothromóid iomráiteach Einstein, E=mc2, a chiallaíonn gur féidir mais áirithe a athrú ina méid seo fuinnimh. Ba thús é le fisic núicléach thurgnamhach, bunaithe ar luasghéaraitheoirí chun bunairíonna damhna a léiriú. Bhí Walton gníomhach i nGrúpa Pugwash, a chuir i gcoinne rás na n-arm núicléach.