Anne Frank

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Anne Frank
Anne Frank lacht naar de schoolfotograaf.jpg
Saol
Ainm iomlán Annelies Marie Frank
Eolas breithe Frankfurt, 12 Meitheamh 1929
Náisiúntacht An Ghearmáin
gan stát
Poblacht Weimar
Áit chónaithe Frankfurt
Merwedeplein 37-II (en) Aistrigh
annex Prinsengracht 263 (en) Aistrigh
Frankfurt
Campa géibhinn Bergen-Belsen
Teanga dhúchais An Ghearmáinis
Bás Campa géibhinn Bergen-Belsen, Feabhra 1945, c. Márta 1945, 1945
Áit adhlactha Campa géibhinn Bergen-Belsen
Cúis bháis unnatural death (en) Aistrigh (tíofas)
Muintir
Athair Otto Frank
Máthair Edith Frank-Holländer
Siblíní
Teaghlach
Oideachas
Alma mater 6th Montessori School Anne Frank (en) Aistrigh
Teangacha An Ollainnis
An Ghearmáinis
Gairm
Gairm dialannaí agus scríbhneoir
Saothar iomráiteach Diary of Anne Frank (en) Aistrigh
Tales from the Secret Annex (en) Aistrigh
Cleamhnú
Reiligiúin An Giúdachas
IMDb nm0290833
annefrank.org
Discogs ID 1709460
Anne Frank signature.svg

Fuair Annelies Marie "Anne" Frank, a rugadh ar 12 Meitheamh 1929 i Frankfurt-am-Main sa Ghearmáin, bás i gcampa géibhinn i mí Feabhra 1945.[1] Cé nach raibh Anne Frank ach 15 d’aois nuair a d'éag sí, bhí tionchar aici ar an domhan mar gheall ar an dialann a scríobh sí.[2]

sa bhliain 1940, 6. Montessorischool, Niersstraat 41-43, Amsterdam
Pas Anne Frank, Bealtaine 1942

Scríobh sí an dialann thar dhá bhliain nuair a bhí sí féin agus a teaghlach i bhfolach in Amsterdam ó thrúpaí Naitsíocha. Cuireadh an dialann i gcló i ndiaidh a báis, agus thug sé pictiúr dúinn cad é mar a bhí sé eagla do bheatha a bheith ort ar feadh dhá bhliain. Seans gurb í an duine is mó cáil des na milliúin Giúdach a maraíodh le linn an Uileloisce.

Teach Anne Frank inniu
Cuimhneachán, Bergen-Belsen

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is sa Ghearmáin a rugadh agus a tógadh Anne Marie Frank. Giúdaigh a bhí sa teaghlach s’aici. Ach bhí orthu an Ghearmáin a fhágáil nuair a tháinig lucht tacaíochta Adolf Hitler i gcumhacht in Frankfurt, áit a raibh siad ina gcónaí.

Dealbh, Westerkerk, Amsterdam

Ní raibh Anne ach 4 bliana d’aois nuair a d’fhág a teaghlach an Ghearmáin agus a chuaigh siad chun na hÍsiltíre le saol nua a bhaint amach dóibh féin. Fuair Otto Frank, athair Anne, obair i monarchana. Bhí saol iontach sona ag an teaghlach, cé go raibh eagla orthu i gcónaí go dtiocfadh na Naitsithe i gcumhacht in Amsterdam, agus go mbeadh siad go holc do na Giúdaigh.

Bhí an teaghlach faoi bhagairt arís toisc forghabháil na nGearmánach ar an Ollainn. Ar 6 Iúil 1942 chuaigh an teaghlach agus ceathrar Giúdach eile i bhfolach i bhfortheach rúnda in áras a chuideachta i gceantar Prinsengracht. Chuaigh Otto i muinín Miep Gies, fostaí de chuid na cuideachta, agus bhíodh Ollannaigh dhílse ag tabhairt bia agus leabhar don bhuíon a bhí i bhfolach.

Sceitheadh orthu, áfach. Ar an 4 Lúnasa 1944 fuair saighdiúirí Naitsíocha eolas go raibh daoine ag fanacht i seomraí rúnda sa teach. Tógadh cách go dtí na campaí géibhinn agus ba é Otto amháin a tháinig slán.

Bogadh Anne agus a deirfiúr Margot ó Auschwitz, áit ar cailleadh a máthair, go Bergen-Belsen ach bhuail an tífeas iad ansin. D’éag Margot agus cailleadh Anne go luath ina diaidh, ag tús mhí an Mhárta 1945.

An Dialann[cuir in eagar | athraigh foinse]

Leabhar a fuair sí mar bhronntanas lae breithe nuair a bhí sí trí bliana déag a d’úsáid sí mar dhialann. Déagóir anamúil, gealgháireach a bhí in Anne ach bhí aigne thar a bheith neamhspleách aici chomh maith agus tá na tréithe seo ar fad léirithe ina dialann.

Tugann sí léiriú grinn orthu siúd a bhí i bhfolach léi agus mar a réitigh nó nár réitigh siad lena chéile. Scríobhadh sí an dialann amhail is dá mba rud é go raibh sí ag labhairt le dlúthchara agus thuig sí nach bhféadfadh sí a cuid smaointe a roinnt chomh hoscailte sin leis na daoine eile.

Bhí meas ag Anne ar an litríocht agus scríobh sí ar 11 Bealtaine 1944 gurbh í an mhian ba mhó a bhí aici ná bheith ina hiriseoir agus theastaigh uaithi lá éigin go bhfoilseofaí leabhar bunaithe ar an dialann agus go mbeadh aitheantas aici mar scríbhneoir.

Foilseachán[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tharla seo toisc gur chumhdaigh Miep Gies an dialann ó Lúnasa 1944 agus gur thug sí d’Otto é tar éis an chogaidh. D’fhoilsigh seisean é i 1947. Ó shin i leith, tá cáil dhomhanda ar Anne. Toisc an mhacántacht seo agus a cumas nádúrtha scríbhneoireachta, tá na milliúin cóip den dialann díolta ar fud an domhain in iliomad teangacha.

Tá cáil chomh maith ó 1960 ar an músaem atá san áras i Prinsengracht. Tá an dialann ar taispeáint ann. Tagann beagnach milliún cuairteoir in aghaidh na bliana go dtí an músaem.

Gaeilge[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá aistriúchán Gaeilge den dialann ar fáil faoin teideal Dialann Cailín Óig aistrithe ag Pádraig De Bléine, le fáil ar Yumpu[3] agus archive.org.[4]

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "'One day they simply weren’t there.' How researchers reconstructed Anne Frank's last months" (en-us). PBS NewsHour (2020-06-12). Dáta rochtana: 2022-03-12.
  2. nicurriculum.org.uk. "Beatha le Bua - Anne Frank". Cartlannaíodh an bunleathanach ar 2020-09-23. Dáta rochtana: 2020.
  3. Anne Frank (1943-1945). "Dialann ar Yumpu". Dáta rochtana: 2022.
  4. Anne Frank (1943-1945). "Dialann ar Archive.org ... pdf chun íoslódáil". Cartlannaíodh an bunleathanach ar 2016-03-04. Dáta rochtana: 2022.