Gráinne Ní Mháille

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Gráinne Ní Mháille ag buaileadh le Banríon Eilís I i Londain sa bhliain 1593.

Taoiseach Gaelach agus foghlaí mara ab ea Gráinne Ní Mháille (1530-1603), Gráinne UmhallGráinne Mhaol mar a tugtaí de ghnáth uirthi.

"Banríon na bhFoghlaithe Mara" a thugtar uirthi chomh maith.

A saol[athraigh | edit source]

Rugadh Gráinne sa bhliain 1530 i nDún Bhéal an Chláir, Contae Mhaigh Eo. Ba iníon í le Mairéad agus Dúdarach Ó Máille, taoiseach na Máilleach. Timpeall na bliana 1544, phós sí Dónall an Chogaidh Ó Flaithearta, a raibh cuid mhaith de chósta thiar theas Chonamara faoina cheannas. Agus Gráinne Mhaol i mBun Abhann, príomhbhaile Dhónall an Chogaidh, chuir sí loingeas mór le chéile agus ghearradh sí cáin ar na longa a bhíodh ag teacht isteach i gCuan na Gaillimhe chun trádála leis an gcathair. Sa bhliain 1565, mharaigh na Seoighigh, naimhde na bhFlaitheartach, Dónall an Chogaidh, agus ghlac mic Ghráinne ceannas ar thailte a n-athar. Phill Gráinne ar thailte a hathar féin ar chósta Chuan Mó, agus phós sí Risteard Búrc an bhliain dár gcionn, 1566. In 1577 gabhadh Gráinne fad is a bhí sí ag foghlaíocht ar Chósta na Mumhan. Cuireadh go Baile Átha Cliath í, áit ar coinníodh ar feadh dhá bhliain í sular ligeadh saor í. I 1593, chuaigh sí go Londain chun breathnadh ar Eilís I, banríon le banríon. Ba in Oileán Chliara in iarthar Cuan Mó a bhí a baile. Bhí caisleán mór eile aici in Acaill. Fuair Gráinne bás sa mbliain 1603.

De réir an tseanchais, tugadh "Maol" uirthi mar leasainm toisc gur bhearr sí a cuid foilt ar fad dá ceann chun a bheith in ann dul amach ar an bhfarraige leis na fir--ní raibh athair Ghráinne sásta ligint do bhean teacht ar an mbád agus, mar gheall air sin, bhearr Gráinne a gruaig chun a bheith cosúil le fear. Nuair a chonaic a hathair a cloigeann maol, ligeadh isteach sa mbád í.

Eolas eile[athraigh | edit source]

Tá tuilleadh eolais as Gaeilge le fáil in Gráinne Mhaol Ní Mháille le Darach Ó Scolaí (2003) agus sa leabhar Fánaidheacht i gConntae Mhuigheo, atá ar fáil sa seanlitriú ar an nGréasán. D'fhoilsigh an Gúm leagan caighdeánaithe den leabhar sna nóchaidí.

Tá beathaisnéis Ghráinne Maoile Ní Mháille scríofa i mBéarla ag Anne Chambers: Ireland's Pirate Queen: The True Story of Grace O'Malley.

Féach freisin[athraigh | edit source]

Tiobóid na Long

Tagairtí[athraigh | edit source]