Críochdheighilt na hIndia

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Partition of India-en.svg

Tharla Críochdheighilt na hIndia ar an 14/15 Lúnasa 1947, nuair a deighleadh fo-chríoch na hIndia[1] ina dhá thír nua, 'Tiarnas Phacastáin'[2] agus 'Tiarnas India'.[3] Bhí an tír faoi riar na Breataine go dtí sin, ach tháinig deireadh leis an Réimeas Briotanach go gasta sa bhliain 1947, agus an tír ag titim as a chéile. Tugadh Stádas Tiarnais do na tíortha nua.[4]

an imirce éigeantais is mó riamh i stair an domhain

Níor éirigh go maith leis an chríochdheighilt; tharla sléacht as éadan. Maraíodh b'fhéidir 1-2 milliún faoi chrann smola an fhoréigin eitnigh, agus 'glanadh eitneach' ar an dhá thaobh.[5]

1946 Map of British India with areas demanded for separate Pakistan by Muslim League.jpg

Tharla trasimirce ollmhór, imirce éigeantais; bhí 15 milliún easáitithe as a gcuid tithe, b'fhéidir, an imirce is mó riamh i stair an domhain.[6][7]

Imeachtaí[cuir in eagar | athraigh foinse]

De réir a chéile, le linn na 1920idí - 1940idí, mheall coincheap na Pacastáine — stát ar leith le haghaidh na Moslamach san Áise Theas — an Conradh Moslamach, páirtí pobalach a bhí ann. Chuaigh an t-intleachtóir, Sir Muhammad Iqbal agus a chuid smaointí i bhfeidhm go mór air.

Sna 1940idí, bhí Muhammad Ali Jinnah ina cheannaire ar Chonradh na Moslamach. Ghríosaigh óráidí Jinnah an teannas ciníoch, de réir a chéile. Is cosúil go raibh tromlach millteanach na Moslamach i bhfabhar na Críochdheighilte i 1947, ach ní raibh sé mar sin tamall de bhlianta roimh 1947.

Bolscaireacht sa bhliain 1945, le B. R. Ambedkar

Thug Gandhi le tuiscint go riabh sé glan i gcoinne aon phlean a dheighlfeadh an India ina dhá thír ar leith. Ach tá staraithe den tuairim inniu go raibh sé mí-ionraic.

Bhí an chuma air gur léirigh torthaí na dtoghchán don Tionól Bunreachta sa bhliain 1946 go raibh an ceart ag Jinnah ina sheasamh, ós rud é gur bhuaigh Conradh na Moslamach gach suíochán a coinníodh do thoghthóirí Moslamacha. Ghéaraigh Jinnah ar an éileamh a bhí á dhéanamh aige, ionas gur éiligh sé stát lán-neamhspleách lán-cheannasach, scoite ón India.

Nuair a shocraigh rialtas na Breataine go dtarraingeodh sé siar go tapa ón India i 1947, bhí Jinnah agus an Conradh in ann a gcuid éileamh a dhaingniú, i mí Lúnasa na bliana sin. Bhí Moslamaigh ina gcónaí san India le fada an lá, in éineacht le Hiondúigh agus le Suícigh. Ach bhí an fanaiceacht chreidimh ann i gcónaí ag an am céanna. Bhí an teannas ag cur thar maoil i 1947. Tharla sléacht as éadan; maraíodh b'fhéidir milliún faoi chrann smola an fhoréigin eitnigh.

Iarmhairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an nimh san fheoil ag India agus an Phacastáin dá chéile ó 1947. Tharla armrás ar feadh na mblianta agus iomadú na ndiúracán balaistíoch.

Tháinig críochdheighilt na hIndia salach ar an aisling a bhí ag Mahatma Gandhi don tír.[8]

Ceiliúrtar Lá na "Saoirse" sa Phacastáin inniu ar an 14 Lúnasa gach bliain.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "Indian subcontinent" (in en) (2021-08-12). Wikipedia. 
  2. An Phacastáin, Oirthear agus Iarthar, ach deighleadh An Phacastáin ina dhá thír níos déanaí ... tháinig an Bhanglaidéis ar an bhfód sa bhliain 1971
  3. Trócaire / developmenteducation.ie (2013). "Fócas ar an Inida". Dáta rochtana: 2021.
  4. "Dominion" (in en) (2021-08-03). Wikipedia. 
  5. Condé Nast (2015-06-21). "The Mutual Genocide of Indian Partition" (en-US). The New Yorker. Dáta rochtana: 2021-08-14.
  6. Jeffrey Hays. "PARTITION OF INDIA AND PAKISTAN | Facts and Details" (en). factsanddetails.com. Dáta rochtana: 2021-08-15.
  7. NY Times, URVASHI BUTALIA. "The Other Side of Silence / Voices From the Partition of India REVIEW". archive.nytimes.com. Dáta rochtana: 2021-08-15.
  8. Kevin Hickey (2017). "‘Leis an ngrá a bhíonn an lá sa deireadh’ – comhairle thráthúil Gandhi" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2021-08-14.