Común Pháras

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Común Pháras
Común Pháras

Baracáid ar Rue Voltaire, tar éis í a bheith gafa ag an arm rialta le linn 'La semaine sanglante'.

Dáta: 18ú Márta-28 Bealtaine 1871
Toradh: Éirí-amach curtha faoi chois.
Céilí comhraic
{{{comhraiceoir1}}} {{{comhraiceoir2}}}
Ceannasaithe
Teimpléad:Flagicon Adolphe Thiers {{{ceannasaí2}}}
Slua
170,000 [1]
Taismigh
Maraíodh 877 , Gonta 6454, agus 183 in easnamh. Maraíodh 6667. Meastacháin eile idir 10,000 agus 20 000 marbh.

Ba rialtas radacach sóisialach agus réabhlóideach é Común Pháras, a rialaigh Páras ón 18ú Márta go dtí an 28 Bealtaine 1871.

Cúlra[cuir in eagar | athraigh foinse]

D’fhág an Réabhlóid Thionsclaíoch gur scoilteadh sochaí na Fraince.[2] Tháinig meánaicme shaibhir nua chun cinn ar a dtugtaí an bourgeoisie. Ach lena hais sin, bhí bochtaineacht agus cruatan ann go forleathan i measc an ghnáthphobail.

Nuair a rug an Phrúis bua ar an tír sa Chogadh Franc-Phrúiseach sa bhliain 1870 thapaigh na hoibrithe an deis chun rialtas réabhlóideach, nó Común, a eagrú chun troid ar son cearta sóisialta.

I ndiaidh bhriseadh na hImpire Napoleon III, i mí Mheán Fómhair 1870, thit Dara Impireacht na Fraince go tapa. Ina hionad, d'éirigh an Tríú Phoblacht chun chogadh a fhógairt ar an Phrúis, a chur Páras faoi léigear brúidiúil, ar feadh cheithre mhí.

Tharraing an cogadh idir léigear agus ghorta ar chathair Pháras. De réir a chéile, bhí doicheall agus míshástacht na n-oibrithe ag dul i méid in imeacht na blianta.

baracáidí, passage Raoul

Bhí príomhchathair na Fraince á chosaint go príomha, ní ag an Arm rialta na Fraince, ach ag trúpaí an Gharda Náisiúnta, a bhí ar an eite chlé. I mí Feabhra na bliana 1871, shínigh Adolphe Thiers, uachtarán na Fraince, sos cogaidh leis an Phrúis.

Común[cuir in eagar | athraigh foinse]

baracáidí, Place Vendome

Thosaigh an Común ar 18 Marta 1871. Mharaigh an Gharda Náisiúnta dhá ghinearál de chuid an Airm ar na lá sin. Bhris réabhlóid amach agus chuaigh fir óga amach ar shráideanna chathair Pháras agus thóg siad baracáidí.

Sléacht

Diúltaigh an comúin glacadh le údarás an rialtais. Thosaigh Arm na Fraince ag ur lucht an chomúin faoi chois, ó 21 Bealtaine 1871 amach, "La semaine sanglante" nó "An tSeachtain fhuilteach". Níor mhair an troid i bhfad agus brúdh an réabhlóid faoi chois, gan taise gan trócaire.

Bhí tionchar suntasach ag na ndíospóireachtaí faoi na beartais agus toradh an chomúin ar smaointe Karl Marx, a rinne cur síos air mar shampla de "dheachtóireacht na prólatáireachta".

"Le Dernier Jour de la Commune", bolscaireacht ó 1871

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Milza, 2009a, p. 319
  2. forasnagaeilge.ie. "CUID V. PÉINTÉIREACHT NA FRAINCE SA 19ú hAOIS DÉAG". Dáta rochtana: 2020.