Troisième République (An Fhrainc)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Léon Gambetta, agus an Tríú Poblacht á fógairt aige, in Hôtel de ville de chathair Pháras, ar an 4ú lá de Mheán Fómhair sa mbliain 1870.

Ba í an Troisième République (Gaeilge: 'An Tríú Poblacht') an córas rialtais a bhí i bhfeidhm sa bhFrainc ón mbliain 1870 go dtí an bhliain 1940. Do bunaíodh an Tríú Poblacht i ndiaidh chliseadh na Fraince sa gcogadh idir an Fhrainc agus an Phrúis, rud a chur deireadh leis an Second Empire (Gaeilge: 'Dara hImpireacht na Fraince'), agus ba é Réimeas Vichy a tháinig i ndiaidh na Tríú Poblachta féin.

An chéad chóras rialtais a raibh rath fadtréimhseach air sa bhFrainc ó thús Réabhlóid na Fraince sa mbliain 1789 ab ea an Troisième République. I gcaitheamh na mblianta a tháinig i ndiaidh thurnamh mhonarcacht na Fraince, do bunaíodh seacht gcóras rialtais sa bhFrainc: trí mhonarcacht bhunreachtúla; dhá phoblacht, a mhair dhá bliana déag agus ceithre bliana; agus dhá impireacht. Tugann na deacrachtaí a bhí agesna Francaigh teacht ar chóras rialtais buan soiléiriú ar bhraiteoireacht na hAssemblée nationale (Gaeilge: 'An Tionól Náisiúnta'), ónar theastaigh naoi mbliana - ón mbliain 1870 go dtí an bhliain 1879 - chun deireadh oifigiúil a chur leis an mbunreacht monarcachta a bhí i bhfeidhm roimh thús an Chogaidh Fhranc-Phrúisigh agus bunreacht nua, sin le rá an tríú bunreacht poblachta, a mholadh.

Is as bua na Prúise ar an bhFrainc a tháinig an Tríú Poblacht, agus is fé scáth an aighnis a bhí idir an Ghearmáin agus an Fhrainc a mhair an Phoblacht go dtí gur tháinig deireadh léi ar an 11ú lá d'Iúil sa mbliain 1940, lá ar dhein an Marascal Pétain chef de l'État français (Gaeilge: 'Ceann Stát na Fraince') dó féin.