An Hásais

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Infotaula de llenguaAn Hásais
Hausa
Hausa Ajami Arabic script crop2.JPG
Cineál teanga agus teanga bheo
Úsáid
Cainteoirí dúchais 43,900,000 (2019)
Á labhairt An Afraic Thiar
Dúchasach do An Nígir agus An Nigéir
Stáit Beinin, Buircíne Fasó, Gána, Camarún, An Nígir, An Nigéir, Tóga agus Sead
Nigeria linguistic 1979.jpg
Aicmiú teangeolaíoch
teanga dhaonna
Teangacha Afráiseacha
Chadic (en) Aistrigh
West Chadic (en) Aistrigh
Tréithe
Córas scríbhneoireachta aibítir Laidineach agus aibítir Arabach
Cóid
ISO 639-1 ha
ISO 639-2 hau
ISO 639-3 hau
Glottolog haus1257
Ethnologue hau
ASCL 9222
IETF ha

Teanga Sheadach í an Hásais a labhraítear san Afraic Thiar. Sa bhliain 1991 bhí breis is seacht milliún is fiche ag labhairt na teanga, ach tá teacht ar fiche milliún duine, a bheag nó a mhór, a d'fhoghlaim mar dhara teanga í agus a bhaineann úsáid an fhrancbhéarla aisti. Teanga thonúil í an Hásais don chuid is mó, ach i dtuaisceart an réigiúin ina labhraítear í chuaigh an tonúlacht in éag faoi thionchar na dteangacha Beirbeireacha.

Tá dhá inscne ghramadúla ag na hainmfhocail Hásaise, agus cuirtear an uimhir iolra in iúl le hiarmhíreanna ina n-eamhnaítear consan deiridh an tamhain: teebùr "bord, tábla", teeburoorii "boird, táblaí"; ƙoofàà "doras", ƙoofoofii "doirse". Tabhair faoi deara an dóigh a n-eamhnaítear an -r sa chéad fhocal agus an -f- sa dara focal acu. Maidir leis an mbriathar, tá a lán foirmeacha aige, ach ní chuirtear iar- ná réimíreanna leis an mbriathar féin, ach bíonn mír scoite ag teacht roimhe leis an bhfoirm a chur in iúl: yanàà tàfiyaa "tá sé ag siúl", yakàn tàfi "siúlann sé, bíonn sé ag siúl", yà tàfi "caithfidh sé siúl". Tabhair faoi deara an fhoirm eisceachtúil tàfiyaa: is ainmfhocal briathartha é, cosúil le "siúl" na Gaeilge. Sna foirmeacha eile áfach úsáidtear tàfi, arb é an fhoirm orduitheach é, cosúil le "siúil!" na Gaeilge.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]