An Chéad Chathlán Coisithe

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Seanphóstaer earcaíochta d'Óglaigh na hÉireann

Bunaíodh an Chéad Chathlán Coisithe mar aonad Gaeilge de chuid Óglaigh na hÉireann sa bhliain 1924. I Mí Iúil 1924 roinneadh an tArm ina naoi mBriogáid agus seacht gcathlán is fiche iontu.

Síleadh go raibh tábhacht ar leith leis an gCéad Chathlán chun úsáid na Gaeilge a threisiú.[1].

Ábhar díospóireachta[athraigh | athraigh vicithéacs]

D'fhiafraigh an tUasal Manning den Aire Cosanta (i nDáil Éireann ar 16 Meitheamh 1983) an raibh an Roinn Cosanta chun an Ghaeilge labhartha a chur chun cinn sna Fórsaí Cosanta. D'fhreagair an tAire Cosanta (An tUas. Cooney) é mar a leanas:

Tá aonad faoi leith san Arm — An Chéad Cathlán, Dún Uí Mhaoilíosa, An Ghaillimh — mar aonad a labhraíonn Gaeilge go coitianta. Déantar gnó agus traenáil an aonaid sin trí Gaeilge de ghnáth agus reachtaítear ranganna Gaeilge don Cathlán chun an teanga d'fheabhsú agus chun na téarmaí míleata a úsáidtear a choimeád suas chun dáta.

Ar 4 Nollaig 1986 d'fhiafraigh An tUasal Molloy den Aire Cosanta ( An tUasal O'Toole) céard é lánlíon an Chéad Chatha, céard a rinneadh ón mbliain 1978 chun an Ghaeilge a chothú ann agus cá mhéad duine a liostáladh ann ó cheantair Ghaeltachta gach bliain. D'fhreagair an tAire Cosanta mar a leanas:

Bunaíocht Líon
Oifigigh 25 23
Céimeanna eile 491 294
Iomlán 516 317

Sholáthair sé an t-eolas a leanas ar earcaigh ó cheantair Ghaeltachta ón mbliain 1978 i leith: 1978—13; 1979—16; 1980—11; 1981—18; 1982—5; 1983—0; 1984—0; 1985—1; 1986—1.[2].

Stádas na teanga sna Fórsaí Cosanta faoi láthair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Níl aon fhianaise ann go bhfuil Gaeilge á húsáid mar ghnáth-theanga in aon chuid de na fórsaí cosanta anois, go fiú sa Chéad Chathlán. De réir Mhír 11 d'Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 (Scéim na Roinne Cosanta 2006-2009), áfach, bhí na Fórsaí ag iarraidh breis Gaeilge a úsáid mar mheán poiblí. Tá scéim nua den chineál céanna i bhfeidhm anois.[3]

Níl de cheangal ar na Fórsaí Gaeilge a úsáid mar theanga oibre lasmuigh den Ghaeltacht. Tá Óglaigh Chúltaca le fáil i gCarna, i Maigh Cuilinn, sa Cheathrú Rua agus sa Daingean, agus de réir na Scéime Teanga caithfidh Óglaigh na hÉireann teanga oibre a dhéanamh den Ghaeilge sna háiteanna sin faoin mbliain 2012.

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]