Əbülfəz Elçibəy

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Əbülfəz Elçibəy
Abulfaz Elchibey
Əbülfəz Qədirqulu oğlu Əliyev
Abulfaz Elchibey.jpg

2ú hUachtarán na hAsarbaiseáine
In oifig
16 Meitheamh 19921 Meán Fómhair 1993
Réamhtheachtaí: Ayaz Mutallibov
Comharba: Heyder Əliyev

Dáta breithe 24 Meitheamh 1938
  Poblacht Shóivéadach Fhéinrialaitheach Shóisialach Naxçıvan, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na hAsarbaiseáine, (An tAontas Sóivéadach)
Dáta báis 22 Lúnasa 2000
  Ankara, An Tuirc
Páirtí Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası

Polaiteoir Asarbaiseánach agus iar-easaontóir Sóivéadach a bhí in Əbülfəz Elçibəy (Abulfaz Elchibey). Saolaíodh i Naxçıvan é ar an 24 Meitheamh 1938, agus shíothlaigh sé in Ankara sa Tuirc ar an 22 Lúnasa 2000[1].

B'é Əbülfəz Qədirqulu oğlu Əliyev a fhíorainm, ach mar scríbhneoir, bhaist sé an sloinne Elçibəy ("Teachtaire Uasal") air féin. B'é an chéad Uachtarán san Asarbaiseáin a vótáladh isteach go daonlathach, ar an 17 Meitheamh 1992. Bhí sé féin ina intleachtóir leathanaigeanta, ach nuair a bhí sé ina Uachtarán, bhí an Asarbaiseáin díreach sáite i gcogadh leis an Airméin, rud a spreag an náisiúnachas go mór mór. Mar sin, bhí sé sásta náisiúnaithe pan-Turcacha a cheapadh mar Airí Rialtais.

Níor éirigh le rialtas Elçibəy, ach an oiread, cuma cheart chiallmhar a chur ar eacnamaíocht na tíre ná fiú an cogadh a bhuachan, agus bhí na hAirí náisiúnaíocha féin lofa le breabaireacht.

Ní raibh Elçibəy ábalta síocháin a choinneáil ná a chothú sa tír. I dtús an Mheithimh 1994, bhí na trúpaí Airméanacha ag ascnamh leo go tiubh isteach ar chríocha na hAsarbaiseáine, agus d'éalaigh Elçibəy féin as an bpríomhchathair le teacht slán[2].

Ní raibh Elçibəy ábalta an tír a rialú go héifeachtach, fiú le cabhair ó na comhairleoirí (ar bhaill de na Faolchúnna Liatha iad) a tháinig chuige ón Tuirc Bhí Elçibəy ag comhoibriú go dlúth leis na Faolchúnna Liatha, eagraíocht Fhaisisteach sa Tuirc a bhí ag iarraidh na hiar-phoblachtaí Sóivéadacha a bhfuil teangacha de phór Tuirceach á labhairt iontu a aontú in aon tír amháin, an "Tuirceastáin Mhór".

Ansin, áfach, b'é an sean-mhaorlathach iar-Shóivéadach Heydər Əliyev a shealbhaigh an chumhacht i ndiaidh Elçibəy, agus i Mí Dheireadh Fómhair den bhliain chéanna, gaireadh Uachtarán nua de go hoifigiúil.

D'fhill Elçibəy go Baku sa bhliain 1997 le dul le polaitíocht arís, agus é ina bhall de pháirtí an fhreasúra.

Sa bhliain 2000, haithníodh go raibh ailse phróstataigh air. Cailleadh go gairid ina dhiaidh sin é in Ankara, an Tuirc, áit a ndeachaigh sé ar lorg leighis.

Tagairtí[athraigh | edit source]