Ernest Thomas Sinton Walton

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Fisicí a rugadh i nDún Garbhán ab ea Ernest Thomas Sinton Walton (1903-1995). Roinn sé Duais Nobel sa bhfisic i 1951 as obair a rinne sé le John Cockroft faoi stiúir Ernest Rutherford i gCambridge Shasana ar dhíscaoileadh litiam i 1932. Thóg sé meaisín leictreastatach a ghinfeadh difríocht poitéinsil 700 kV chun prótóin a luasghéarú le himbhualadh le núicléis litiam, agus mar thoradh, fuair dhá alfacháithnín, is é sin, dhá núicléas héiliam in aghaidh gach núicléas litiam a imbhuaileadh. Ba é seo an chéad uair riamh a scoilteadh an t-adamh is a rinneadh dúil amháin (litiam) ina dúil eile (héiliam) go saorga: seanaidhm na n-ailceimicithe. Cruthú luath ab ea an toradh seo ar chothromóid iomráiteach Einstein, E=mc2, a chiallaíonn gur féidir mais áirithe a athrú ina méid seo fuinnimh. Ba thús é le fisic núicléach thurgnamhach, bunaithe ar luasghéaraitheoirí chun bunairíonna damhna a léiriú. Bhí Walton gníomhach i nGrúpa Pugwash, a chuir i gcoinne rás na n-arm núicléach.