Jump to content

Rory O'Hanlon

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Infotaula de personaRory O'Hanlon

Cuir in eagar ar Wikidata
Beathaisnéis
Breith7 Feabhra 1934
Baile Átha Cliath, Éire Cuir in eagar ar Wikidata
Bás31 Márta 2026
92 bliana d'aois
Teachta Dála
14 Meitheamh 2007 – 1 Feabhra 2011 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 30ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Teachta Dála
6 Meitheamh 2002 – 26 Aibreán 2007 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 29ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Ceann Comhairle
6 Meitheamh 2002 – 14 Meitheamh 2007
 Séamus PattisonJohn O'Donoghue 
Leas-Cheann Comhairle
9 Iúil 1997 – 6 Meitheamh 2002
 Joe Jacob (en) AistrighSéamus Pattison 
Teachta Dála
26 Meitheamh 1997 – 25 Aibreán 2002 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 28ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Teachta Dála
14 Nollaig 1992 – 15 Bealtaine 1997 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 27ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

An tAire Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil
14 Samhain 1991 – 14 Feabhra 1992
 Seán P. Mac UilliamMichael Smith (en) Aistrigh 
Teachta Dála
29 Meitheamh 1989 – 5 Samhain 1992 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 26ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

An tAire Sláinte
10 Márta 1987 – 14 Samhain 1991
 John Boland (en) AistrighMáire Uí Ruairc 
Teachta Dála
10 Márta 1987 – 25 Bealtaine 1989 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 25ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Teachta Dála
14 Nollaig 1982 – 20 Eanáir 1987 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 24ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Teachta Dála
9 Márta 1982 – 4 Samhain 1982 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 23ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Teachta Dála
30 Meitheamh 1981 – 27 Eanáir 1982 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 22ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Teachta Dála
5 Iúil 1977 – 21 Bealtaine 1981 (díscaoileadh na parlaiminte)
Téarma parlaiminte: 21ú Dáil

Toghcheantar: Cabhán–Muineachán

Faisnéis phearsanta
Scoil a d'fhreastail sé/síAn Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath - míochaine Cuir in eagar ar Wikidata
Gníomhaíocht
Gairmpolaiteoir, dochtúir leighis Cuir in eagar ar Wikidata
Ball de pháirtí polaitíochtaFianna Fáil Cuir in eagar ar Wikidata
TeangachaBéarla

Ira-pholaiteoir de chuid Fhianna Fáil ba ea Rory O’Hanlon (7 Feabhra 1934 - 31 Márta 2026).[1][2] Pearsa mhór i saol poiblí na hÉireann ar feadh na mblianta fada a bhí ann, agus d’fhág sé lorg suntasach ar pholaitíocht agus ar phobal a cheantair féin.[3]

Bhí sé ina Cheann Comhairle ar Dháil Éireann ó 2002 go 2007, ina Leas-Cheann Comhairle ar Dháil Éireann ó 1997 go 2002, ina Aire Comhshaoil ó 1991 go 1992, Aire Sláinte ó 1987 go 1991 agus Aire Stáit um Éilimh Leasa Shóisialaigh i 1982. Bhí sé ina Theachta Dála (TD) do dháilcheantar an Chabháin-Mhuineacháin ó 1977 go 2011.[4][5]

2002

I mBaile Átha Cliath a rugadh Rory O’Hanlon i 1934, tógadh é i dteaghlach a raibh baint láidir aige leis an traidisiún poblachtach. Bhí a athair ina bhall den Cheathrú Roinn Thuaidh d'Arm Poblachtach na hÉireann le linn Chogadh na Saoirse.

Fuair Rory O'Hanlon a chuid oideachais i Scoil Náisiúnta an Mhullaigh Bháin, agus d'fhreastail sé níos déanaí ar Choláiste Mhuire, Dún Dealgan agus ar Choláiste na Carraige Duibhe i mBaile Átha Cliath. Rinne sé staidéar ar leigheas ina dhiaidh sin sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus cháiligh sé mar dhochtúir.

Dochtúir teaghlaigh ab ea é sula ndeachaigh sé isteach sa pholaitíocht. D’oibrigh sé mar dhochtúir i gCarraig Mhachaire Rois, áit ar fhan sé ina dhuine lárnach i saol an phobail ar feadh na mblianta. In 1965 ceapadh go Carraig Mhachaire Rois é mar an liachleachtóir ginearálta áitiúil agus bhí sé ina ionadaí leighis ar Bhord Sláinte an Oirthuaiscirt ó bunaíodh é i 1970 go dtí 1987.[6]

Toghadh Rory O’Hanlon den chéad uair go Dáil Éireann in 1977 do thoghcheantar an Chabháin Mhuineacháin, agus atoghadh é ocht n-uaire ina dhiaidh sin. Bhí sé ina Aire Sláinte idir 1987 agus 1991, tréimhse a raibh brú mór ar chúrsaí airgeadais an stáit, rud a d’fhág gur cuireadh ciorruithe i bhfeidhm ar an tseirbhís sláinte, lena n-áirítear laghdú ar líon na leapacha ospidéil.

Ceapadh é mar Aire Comhshaoil in 1991, ach chaill sé an post sin nuair a tháinig Albert Reynolds i gcomharbacht ar Charles Haughey mar cheannaire ar Fhianna Fáil. In 2002 ceapadh é ina Cheann Comhairle ar an 29 Dáil, ról a bhí aige go dtí 2007, agus atoghadh é go huathoibríoch don téarma deiridh go dtí 2011.[3]

Fuair Rory O'Hanlon bás ar 31 Márta 2026.[2] Dúirt an tUachtarán gur, "[chaith] Rory a shaoil, mar pholaiteoir agus mar dhochtúir leighis, ag saothrú ar son leas an phobail. Chuir sé a chuid dualgas polaitiúil, mar TD, Aire, Aire Stáit, Leas-Cheann Comhairle agus Ceann Comhairle, i gcrích go cumasach."[7]

D’fhóin beirt pháistí O'Hanlon mar pholaiteoirí áitiúla i gCabhán-Muineachán, a mhac Shane ina bhall de Chomhairle Contae Mhuineacháin agus d’fhóin a iníon, Fiona O’Hea, téarma amháin ar Chomhairle Baile Mhuinchille agus bhí TD de chuid Shinn Féin Caoimhghín Ó Caoláin, is gaol de chuid O'Hanlon é freisin. Is athair é freisin don aisteoir agus fear grinn Ardal O'Hanlon.

Féach freisin

[cuir in eagar | athraigh foinse]
  1. "Death Notice of Dr. Rory O'Hanlon (Armagh) | rip.ie" (en). rip.ie. Dáta rochtana: 2026-04-07.
  2. 1 2 RTÉ News (31 Márta 2026). "Former Fianna Fáil minister, ceann comhairle Rory O'Hanlon dies". Nuacht RTÉ.
  3. 1 2 Eagarthóir (2026-04-03). "Bás iar-Aire Sláinte agus Teachta Dála" (ga-IE). An Páipéar. Dáta rochtana: 2026-04-07.
  4. Eagarthóir (2026-04-03). "Bás iar-Aire Sláinte agus Teachta Dála" (ga-IE). An Páipéar. Dáta rochtana: 2026-04-06.
  5. Rory O'Hanlon”. Oireachtas Members Database. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 21 April 2019. Dáta rochtana: 13 October 2009.
  6. "Rory O'Hanlon". Rory O'Hanlon. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 6 December 2009.
  7. "Ráiteas ón Uachtarán Connolly ar bhás don Dr Rory O’Hanlon" (ga) (1 Aibreán 2026).