Navachóis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Infotaula de llenguaNavachóis
Diné bizaad agus Diné
NavajoSigns.png
Cineál teanga nádúrtha, teanga agus teanga bheo
Úsáid
Cainteoirí dúchais 169,369 (2011)
Á labhairt Navajo Nation (en) Aistrigh
Dúchasach do Arizona, Colorado, Nua-Mheicsiceo agus Utah
Stáit Stáit Aontaithe Mheiriceá
Navaho USC2000 PHS.svg
Aicmiú teangeolaíoch
teanga dhaonna
indigenous language of the Americas (en) Aistrigh
Na-Dene (en) Aistrigh
Athabaskan-Eyak (en) Aistrigh
Teangacha Atapascacha
Teangacha Atapascacha Deisceartacha
Tréithe
Córas scríbhneoireachta aibítir Laidineach
Institiúid caighdeánaithe Navajo Language Academy (en) Aistrigh
Leibhéal leochaileachta 2 leochaileach
Cóid
ISO 639-1 nv
ISO 639-2 nav
ISO 639-3 nav
Glottolog nava1243
Ethnologue nav
UNESCO 784
IETF nv
Endangered languages 6085

Is teanga Atapascach í an Navachóis (Diné bizaad a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na Navachóigh (Diné) in iardheisceart na Stát Aontaithe. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart Cheanada agus in Alasca).

Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na hApáitsigh. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag Geronimo) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat.

Tá na Navachóigh an-chosúil leis na hApáitsigh ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin.

Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]