Lenape

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Jennie Bobb agus iníon léi, Nellie Longhat, den phobal Delaware in Oklahoma, 1915[1]

Is dream eitneach bundúchasach ó bhunús oirthuaisceart na Stát Aontaithe iad na Lenape, ar a dtugtar freisin Len(n)i Lenape agus Delaware.[2] [3] Ar theacht na nEorpach, chónaíodar in New Jersey, deisceart stát Nua-Eabhrac, iarthar an Oileáin Fhada, oirthear Pennsylvania agus oirthear Delaware. Inniu, cónaíonn pobail Lenape in Oklahoma (dhá ghrúpa ar a dtugtar Náisiún Delaware agus an Treibh Indiach Delaware, an pobal Stockbridge-Munsee Community in Wisconsin, agus an Náisiún Munsee-Delaware, an Chéad Náisiún Moravian na Thames agus Sé Náisiún na nDelaware in Ontario. Renappi a thug na Sualannaigh orthu i ndeisceart a limistéir stairiúil, agus sa tuaisceart Loups a thug na Francaigh orthu.

Pobal Algancach iad na Lenape. Bhí—agus tá—córas sóisialta máthairlíneach acu. Bhí trí chlann mhóra acu ar a dtugadh Mac tíre, Turtar agus Turcaí. Is dócha go bhfuil an cainteoir dúchasach deireannach imithe anois, ach tá iarrachtaí ar siúl chun an teanga a mhúineadh do pháistí agus daoine fásta.

Stair agus stádas na Lenape inniu[athraigh | athraigh vicithéacs]

Le linn an 18ú haois, cuireadh an chuid ba mhó de na Lenape siar as a dtír dhúchais. Dhíbir na hOlannaigh agus na Sasanaigh iad agus d'fhear na Móháic agus na Susquehannah, grúpaí Indiacha eile, cogadh orthu (ní raibh cead ag na Lenapa airm Eorpacha a cheannach, cé gur díoladh a lán díobh don dá threibh eile seo). Dalta na mbundúchasach eile, fuair an t-uafás daoine den phobal bás den chalar agus de ghalair eile a tháinig isteach leis na hEorpaigh. Ghlac na Lenape taobh na gcoilíneach le linn Chogadh na Saoirse ach faoin am sin ba i gcríoch Ohio a bhí an chuid ba mhó díobh. Sna 1860idí chuir rialtas na Stát Aontaithe siar go dtí an Limistéir Indiach (Oklahoma an lá atá inniu ann a bheag nó a mhór). Inniu tá ar a laghad 16,000 Lenape ar an saol. Cónaíonn 11,195 duine díobh (2010) in Oklahoma, 1,565 in Wisconsin agus dream eile in Ontario, i gCeanada. Tá grúpaí beaga i New Jersey (na Ramapo i dtuaisceart an stáit chomh maith le scata beag trasna na teorann uathu i Nua-Eabhrac) agus banda beag eile i ndeisceart New Jersey.

Lenapehoking, tír na Lenape
Na Mórávaigh ag baisteadh daoine de lucht Lenape, greanadóireacht i mbailiúchán an Pennsylvania Historical Society

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

  1. "Art on the Prairies: Delaware", All About the Shoes. Retrieved 19 July 2011.
  2. William Penn on the Leni Lenape
  3. "The American Heritage Book of Indians" (1961). American Heritage Publishing Co., Inc..