Gregor Mendel

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Gregor Mendel
Gregor Mendel.png
ab

1868 - 1884
Saol
Ainm iomlán Gregor Johann Mendel
Eolas breithe Hynčice (en) Aistrigh, 20 Iúil 1822
Náisiúntacht An Ostair-Ungáir
Impireacht na hOstaire
Grúpa eitneach Moravians (en) Aistrigh
Bás Brno, 6 Eanáir 1884
Áit adhlactha Q86575968 Aistrigh
Brno Central Cemetery (en) Aistrigh
Cúis bháis bás nádúrtha (cliseadh duán
nephritis (en) Aistrigh)
Muintir
Céile/Céilí luach ar iarraidh
Oideachas
Alma mater Palacký University Olomouc (en) Aistrigh
Ollscoil Vín
Teangacha An Ghearmáinis
An Laidin
An tSeicis
Mic léinn Leoš Janáček
Gairm
Gairm bitheolaí, géineolaí, beachaire, matamaiticeoir, luibheolaí, sagart Caitliceach agus nádúraí
Fostóirí St Thomas's Abbey (en) Aistrigh
Duaiseanna
Cleamhnú
Reiligiúin Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Ord Agaistínigh
mendelweb.org
Gregor Mendel oval.jpg

Luibheolaí is manach ó Heinzendorf na hOstaire ab ea Gregor Johann Mendel (20 Iúil, 18226 Eanáir, 1884).[1] Tá cáil air anois mar "athair na Géineolaíochta" mar gheall ar a staidéar ar oidhreacht tréitheanna idir píseanna.

Gregor Mendel - characteristics of pea plants - english.png

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ba bhráthair Ostarach de chuid na hAgaistínigh é

Géineolaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Independent assortment & segregation-it.svg

Rinne Mendel taighde cuimsitheach ar thras-shíolrú piseanna. D'fhoilsigh sé dlíthe Mendei ar an oidhreacht sa bhliain 1866 (d'fhoilsigh Darwin On the Origin of Species sa bhliain 1859).

Ba é Mendel an chéad duine le cuntas eolaíochta a thabhairt ar na géinte, nó ar 'na fachtóirí' mar a thug sé orthu, agus an chéad duine a chuir síos ar fhachtóirí i bpiseanna glasa a thugann tréithe don phlanda (dath, méid, uimhir, agus mar sin de).

Thaispeáin sé go gcuirtear tréithe ar aghaidh ó thuismitheoir go dtí a shliocht trí bhíthin aonad scoite, ar thug sé fachtóirí, bunaonaid an dúchais.

Thaispeáin sé gur trí na géinte sin a bhronntar cuid de thréithe an athar nó na máthar ar a gclann. Aonad scoite is ea an ghéin. Is í an ghéin aonad bunaidh an dúchais.

Bhí an tadh ar Mendel gu bhain sé feidhm as an bpis ghlas chun a théis mhór aige a léiriú (cás simplí atá ann).

Ba é a shaothar sin a chuir dúshraith faoi ghéineolaíocht an lae inniu. Níos déanaí, aithníodh na factóirí mar ghéinte taobh istigh de na cealla. Is é sin bunús na géinitice nua-aoisí.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Matt Hussey (2011). "Fréamh an Eolais" Coiscéim.