Aidhne

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Aidne)
Jump to navigation Jump to search

Críocha Uí Fhiachrach Aidhne (Uí Fiachrach Aidni) ba ea Aidhne (Sean-Ghaeilge Aidne), túath suite i Contae na Gaillimhe. Tá deoise Chill Mhic Dhuach ar chomhtheorainn le hAidhne mar a bhí ann.[1]

Dreamanna agus ríochtaí/tuatha in Éirinn c. 800

Teorainneacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá críocha Aidhne teoranta mar a leanas:

Béaloideas agus stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa dinnseanchas, deirtear go bhfuil an ceantar ainmnithe Aidhne iníon Phartholóin agus a chéad mhná chéile, Topha. Bhí Aidhne pósta le Brec. Níos deireanaí, lonnaigh géag na bhFear Bolg i nAidhne.

Lonnaigh Túath mac nUmhóir i nDál gCais agus i nUí Fhiachrach Aidhne, faoi cheannas a deirtear Conall Cóel mac Aonghasa mhic Úmhóir.[2] Maraíodh Conall i gCath Maige Mucrama sa bhliain AD 195, agus adhlacadh é i nAidhne, i leacht darb ainm Carn Chonaill.

I measc dreamanna stairiúla eile i nAidhne, bhí san áireamh Ciarraí Óig Bheartha, Tadraí as Dubhros, Caonraí as Art Aidhne agus Uí Fhiachrach.[3]

Faightear i gCill Mhic Dhuach na paróistí sibhialta a leanas: Cinn Mhara, Cill Eithne, Cill Fhionnbharra, Droim Mucú, Cill Cholgáin, Ard Raithin, An Sráidbhaile (Gaillimh), Cill Fhínín, Cill Fhaoile, Cill Órtha, Cill Ó gCillín, Cill Chríost, Díseart Ceallaigh, Cill Fhíonáin, Cill Tómais, Cill Bheaganta, An Bheitheach, Cill Tartan.

Tagairtí Annál[cuir in eagar | athraigh foinse]

  • ACM 938.13: Aralt ua h-Iomhair, .i. mac Sitrioca, tighearna Gall Luimnigh, do mharbhadh i c-Connachtaibh lá Caenraighibh Aidhne.
  • ACM 1033.9: Maidhm etir Ele & Ui Fiachrach Aidhne, i t-torchair Braen Ua Clérigh, & Muiredhach mac Giolla Pattraicc co sochaidhibh oile.

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Connellan, Owen (1860). "The Proceedings of the Great Bardic Institution". Johnson Reprint Corporation. 
  2. Dubhaltach Mac Firbhisigh, Leabhar na nGinealach
  3. Society, Irish Archaeological (1844). "The Irish Archaeological Society".