Rigel

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
WD Bosca Tíreolaíocht FhisiceachRigel
Orion constellation map.png
Cineál B-type supergiant star (en) Aistrigh, déréalta, blue supergiant (en) Aistrigh, réalta athraitheach, réalta bhíogach, foinse infridhearg, foinse x-gha réaltfhisiceach agus navigational star (en) Aistrigh
Cuid de Winter Hexagon (en) Aistrigh
Stair
Catalóg 2MASS: 2MASS J05143226-0812060. ,Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog (en) Aistrigh: SAO 131907. ,Guide Star Catalog (en) Aistrigh: GSC 05331-01752. ,Henry Draper Catalogue (en) Aistrigh: HD 34085. ,Hipparcos Catalogue (en) Aistrigh: HIP 24436. ,Bright Star Catalogue (en) Aistrigh: HR 1713. ,IRAS (en) Aistrigh: IRAS 05121-0815. ,American Association of Variable Star Observers (en) Aistrigh: AAVSO 0509-08. ,Bayer designation (en) Aistrigh: β Ori. ,Aitken Double Star Catalogue (en) Aistrigh: ADS 3823 A. ,1RXS (en) Aistrigh: 1RXS J051431.5-081112. ,Catalog of Galactic OB Stars (en) Aistrigh: ALS 14772. ,Durchmusterung (en) Aistrigh: BD-08 1063. ,Catalog of Components of Double and Multiple Stars (en) Aistrigh: CCDM J05145-0812A. ,Celescope Catalogue of Ultraviolet Magnitudes (en) Aistrigh: CEL 579. ,Catalog of Stellar Identifications (en) Aistrigh: CSI-08 1063 1. ,Catalogue of suspected variable stars (en) Aistrigh: CSV 100463. ,The first Extreme Ultraviolet Explorer source catalog (en) Aistrigh: EUVE J0514-08.1. ,FK5 (en) Aistrigh: FK5 194. ,Boss General Catalogue (en) Aistrigh: GC 6410. ,General Catalogue of Stellar Radial Velocities (en) Aistrigh: GCRV 3110. ,Hipparcos Input Catalogue (en) Aistrigh: HIC 24436. ,Index Catalogue of Visual Double Stars (en) Aistrigh: IDS 05097-0819 A. ,Two-Micron Sky Survey (en) Aistrigh: IRC -10085. ,JP11 (en) Aistrigh: JP11 1014. ,Catalog of 5,268 Standard Stars Based on the Normal System N30 (en) Aistrigh: N30 1120. ,New Catalogue of Suspected Variable Stars (en) Aistrigh: NSV 1882. ,General Catalogue of Trigonometric Stellar Parallaxes (en) Aistrigh: PLX 1191. ,General Catalogue of Trigonometric Stellar Parallaxes (en) Aistrigh: PLX 1191.00. ,Tokyo Photoelectric Meridian Circle Catalog (en) Aistrigh: PMC 90-93 140. ,PPM Star Catalogue (en) Aistrigh: PPM 187839. ,The Revised AFGL (RAFGL) catalogue (en) Aistrigh: RAFGL 710. ,Catalogue of rotational velocities of the stars (en) Aistrigh: ROT 749. ,Second astrolabe catalogue of Santiago (en) Aistrigh: SACS 113. ,TD1 Catalog of Stellar Ultraviolet Fluxes (en) Aistrigh: TD1 4253. ,Tycho Catalogue (en) Aistrigh: TYC 5331-1752-1. ,UBV Photoelectric Photometry Catalogue (en) Aistrigh: UBV 5016. ,Photoelectric catalogue, magnitudes and colors of stars in the UBV and UCBV systems (en) Aistrigh: UBV M 10750. ,uvbyβ Photoelectric Photometric Catalogue (en) Aistrigh: uvby98 100034085. ,General Catalogue of Variable Stars (en) Aistrigh: bet Ori. ,Catalogue van den Bergh (en) Aistrigh: VDB 36. ,Washington Double Star Catalog (en) Aistrigh: WDS J05145-0812A. ,A catalogue of Hgamma measures (en) Aistrigh: HGAM 376. ,MSC - a catalogue of physical multiple stars (en) Aistrigh: PMSC 05097-0819A. ,Vitesses radiales. Catalogue WEB: Wilson Evans Batten. Radial velocities: The Wilson-Evans-Batten catalogue (en) Aistrigh: WEB 4731. ,Flamsteed designation (en) Aistrigh: 19 Ori.

Is é an Rigel (Beta Orionis, β Ori) an réalta is gile sa réaltbhuíon Oríon, cé gur cheart go bhfreagródh a hainmniú Bayer "beta" don dara réalta is gile sa réaltbhuíon, cuireann a méid dealraitheach +0.18 í os comhair na réalta α Orionis, Betelgeuse. Is ollfhathach gorm é agus tá sé faoi 860 solasbhliain (260 parsóic) dínn nó mar sin. Is réalta athraitheach Alpha Cygni é leis an aimplitiúid de 0.039 méid agus peiriad de 2.075 lá. Ceaptar go gcríochnóidh Rigel a shaol mar ollnóva de chinéal II [1]. Tá sé suite ar an gcos chlé ceaptha d’fhigiúr an sealgair Orion a chruthaigh réaltaí an réaltbhuíon. Dá bhrí sin a ainm de bhunadh Arabach, Rijl jauza al-Yusra, "cos chlé an lár", ag tagairt do Orion. Ainm Araibis eile atá aige freisin ná Algebar, a bhfuil a bhunús in ar-Rijl al-Jabbār, "cos an fhathaigh".

Is eol gur déréalta amhairc é Rigel ó 1831, nuair a thomhais Friedrich Georg Wilhelm von Struve é den chéad uair. Cé go bhfuil méid +6.7 ag an réalta a ghabhann leis, Rigel B, tá a ghaireacht do Rigel A (níos mó ná 500 uair níos gile) ina dhúshlán do theileascóip níos lú ná 150 mm sa chró. Ag an bhfad measta ón gcóras, tá níos mó ná 2500 aonad réalteolaíoch (ua) scartha ó Rigel B ón bpríomh-réalta; dá bharr sin, níor aimsíodh aon gluaisne fithiseach, cé go roinneann siad a ngluaiseacht féin.

Dá réir sin, is réalta dénártha é Rigel B, comhdhéanta de dhá réalta príomhsheichimh scartha le thart ar 100 ua. Tá tréimhse fithiseach an dénártha seo thart ar 400 bliain. Is cosúil go bhfuil baint ag ceathrú réalta de mhéid 15 leis an gcóras. D’fhéadfadh gur abhac de chineál K é atá ag 44 soicind stua go físiúil - a fhreagraíonn do scaradh iarbhír níos mó ná 11,500 au - agus thógann sé thart ar 250,000 bliain chun fithis a chríochnú timpeall an tríréad geal istigh.

Mionsonraí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Maise: mais na Gréine méadaithe faoi 21

Ga: ga na Gréine méadaithe faoi 78.9

Lonrachas: lonrachas na Gréine méadaithe faoi 120 míle

Teocht: 12,100 K

Miotalacht: -0.06 ± 0.10 dex

Aois: (8 ± 1) × 106 bliain

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "Asteroseismology of the nearby SN-II Progenitor: Rigel. Part II. ε-mechanism Triggering Gravity-mode Pulsations?" (2012). The Astrophysical Journal 749 (1): 74–84. doi:10.1088/0004-637X/749/1/74. Bibcode2012ApJ...749...74M.