Feradach Finnfechtnach

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ab ea Fearadhach Fionnfeachtnach (Sean-Ghaeilge Feradach Finnfechtnach) mac Crimthann Nia Náir.

Níl na foinsí ar chomh intinn faoi sraith chomharbas na n-Ard-Ríthe, agus áit Fhearadhacha ann. De réir Leabhar Gabhála na hÉireann[1] agus Annála na gCeithre Máistrí[2] tháinig sé i gcoróin tar éis bás Cairbre Cinnchait. Sna hAnála, deirtear go raibh a máthair Baine torrach leis nuair a chuir Cairbre a athair as cumhacht, ach más fíor bheadh sé nós lú ná a cúig bhliana d'aois ag teacht i gcoróin. Is amhlaidh gur ath-insint é seo de scéal faoi Ard-Rí níos deireanaí, Túathal Techtmar.[3] Deir na hAnnála freisin gur thorthúil í Éire i rith a réimis, i gcodarsnacht leis réimeas gortach an fhorghabhálaí, Cairbre. Deir Seathrún Céitinn[4] gur tháinig Fearadhach i gcomharbacht ar a athair, Crimthann, agus réim Cairbre ina dhiaidh.

Insíonn Céitinn gur mhair an breitheamh Morann mac Máin le linn réimeas Fhearadhaigh (i Leabhar Gabhála agus na hAnnála, ba mac Cairbre agus a bhean chéile Mani é). Bhí torc draíochta le Morann, dárbh ainm id[5][6] Morainn, a theannadh thar muineál breithiúna a tugfadh míbhreith go dtí go dtógfadh cóirbhreith, nó finné a thóg bréagfhianaise go dtí go n-inseodh an fhírinne.

Bhí Fearadhach i réim ar feadh fiche bliain de réir an Leabhar Gabhála agus Foras Feasa, dhá bhianna is fiche de réir na n-Annáil, sula bhfuair sé bás le hadhairt ag Liathdroim (aon ársa ar Theamhair.[7][8] I ngach foinse, tháinig Fíatach Finn i gcomharbacht air.

Achar ama[cuir in eagar | athraigh foinse]

Foinsí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. R. A. Stewart Macalister (eag. & aistr.), Lebor Gabála Érenn: The Book of the Taking of Ireland Part V, Irish Texts Society, 1956, lch. 305
  2. Annála na gCeithre Máistrí, M14-36
  3. T. F. O'Rahilly, Early Irish History and Mythology, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1946, ll. 159-161
  4. Seathrún Céitinn, Foras Feasa ar Éirinn, 1.38
  5. 1 id (c) ar eDIL
  6. idhe ar teanglann.ie FGB
  7. Keating, 1908, ll. 237.
  8. Connellan, 1846, ll. 246,notes.


Roimh
LGÉ/ACM Cairbre Cinnchait
FFÉ Crimthann Nia Náir
Ard Rí na hÉireann
LGÉ 1d aois AD
FFÉ AD 5–25
ACM AD 14–36
Tar Éis
Fíatach Finn