Eibhlín Dubh Ní Chonaill

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
muintir Uí Chonaill i nDoire Fhíonáin

Aithnítear Eibhlín Dubh Ní Chonaill (t.1743-c.1800) mar chumadóir an chaointe cháiliúil, Caoineadh Airt Uí Laoghaire. Ba í Eibhlín Dubh bean chéile Airt Uí Laoghaire.

Óige agus Cúlra[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rugadh í i nDoire Fhionáin Co Chiarraí sa bhliain 1743. Bhain Eibhlín Dubh le muintir Uí Chonaill i nDoire Fhíonáin[1]. i gContae Chiarraí. Is í Domhnaill Mór O Conaill a máthair, aintín do Domhnall O Conaill[1]. Bhí fiche a dhó siblín aici[1]. Bhí sí ina haintín ag Dónall Ó Conaill.

Bhí go leor airgid déanta ag Muintir Uí Chonaill ón smugláil agus iad ina gcuid d'iarsmaí na huas-aicme Gaelaí Cailicí i gCiarraí. Ba é Domhnall Mór Ó Conaill a hathair, Muiris a' Chaipín ab ainm dá dheartháir a raibh gnó mór smuglála á reachtáil aige.

Pósadh í le Conchubharach ó na Foidhrí agus í ina chailín cúig bliana d'aois.[1]. Ach ba sheanfhear caite é agus fuair sé siúd bás taobh istigh de thréimhse sé mhí.

Cloch chinn, Airt Uí Laoghaire

Eibhlín agus Art[cuir in eagar | athraigh foinse]

Thit Eibhlín i ngrá le hAirt Uí Laoghaire go gearr tar éis dó filleadh ón Mór-Roinn. Bhí sí fiche is a trí bliana d’aois nuair a bhuail sí le hAirt. Thit Eibhlín i ngrá le hAirt nuair a chonaic sí é ar chapall bán is cosúil[1]. Ní raibh a clann sásta leis an ngaol sin[1]. D’éalaigh siad le chéile agus phós siad ar 19 Nollaig 1767[1].

Phós siad i gcoinne thoil mhuintir Uí Chonaill, a bhí buartha go dtarraingeodh teasaíocht Airt aird na n-údarás Gallda orthu agus ar an ngnó a bhí ar bun acu ar chósta cúlráideach Chiarraí.

Bhog Eibhlín agus Airt go Rath an Liath. Bhí siad ina gconaí le athair O Laoghaire[1]. Rugadh cúigear clainne beo di ach fuair tríúr bás[2]. Bhí sí ag iompar linbh nuair a fuair Art bás[2].

Caoineadh[cuir in eagar | athraigh foinse]

Scríobh Nóra Ní Shíndile an caoin síos agus mar sin tá muid ábalta é a léamh inniu[3][4]. D’fhoilsigh an LCIB an caoineadh  in 1892[3] [4].

Leabhair Thagartha[cuir in eagar | athraigh foinse]

  • Ó Tuama, Seán, Caoineadh Airt Uí Laoghaire, (Baile Átha Cliath 1961/1999)

Naisc Sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 "Famous People | O'Connell Clan Site" (en-US). Dáta rochtana: 2019-02-23.
  2. 2.0 2.1 "Famous People | O'Connell Clan Site" (en-US). Dáta rochtana: 2019-02-23.
  3. 3.0 3.1 Méadhbh Nic an Airchinnigh (2010). ""Caoineadh Airt Uí Laoghaire": Blood-drinking, Art's Sister and Censorship in Father Peter O'Leary's Manuscripts P and Pead". Harvard Celtic Colloquium (30). 
  4. 4.0 4.1 michaeld (2011-01-15). "An Caoineadh Airt Uí Laoghaire" (en-US). Millstreet.ie. Dáta rochtana: 2019-02-23.
  5. muisire (2013-05-01). "RTÉ: THE LOST WORLD OF ART Ó LAOGHAIRE".