Cogadh Iaráin - Iaráic
| |||||
| |||||
| Cineál | cogadh war of aggression (en)   | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ainmnithe in ómós | Murascaill na Peirse | ||||
| Cuid de | Gulf War (en) | ||||
| Tréimhse | 22 Meán Fómhair 1980 - 20 Lúnasa 1988 | ||||
| Suíomh | an Iaráin, An Iaráin an Iaráic, An Iaráic Murascaill na Peirse | ||||
| Rannpháirtí | an Iaráic an Iaráin People's Mojahedin Organization of Iran (en) Democratic Party of Iranian Kurdistan (en) Islamic Supreme Council of Iraq (en) Patriotic Union of Kurdistan (en) Kurdistan Democratic Party (en) Democratic Revolutionary Front for the Liberation of Arabistan (en) an tSúdáin an Fhrainc an tAontas Sóivéadach Stáit Aontaithe Mheiriceá
| ||||
Ar an 22 Meán Fómhair 1980, bhris cogadh amach idir an Iaráin agus an Iaráic. Rinne Saddam Hussein ionradh ar an Iaráin. Idir na blianta 1980-1988, maraíodh b'fhéidir 1,000,000 ar an dá thaobh[1]. Úsáideadh airm ceimiceacha ar shibhialtaigh, go háirithe i mBaşûr (An Chordastáin Theas san Iaráic).
Thacaigh an tIarthar le Saddam Hussein.[2] Chuir an cogadh tús le breis imní i dtaobh soláthairtí ola agus thug sé spreagadh láidir maidir le dlús a chur le forbairt foinsí eile fuinnimh.[3]
1980
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tháinig Saddam aniar aduaidh ar a gcéilí comhraic, an Poblacht Ioslamach nua, a bunaíodh an bhliain roimhe sin.
Buamáladh críochfort Oileán Kharg go trom idir 1980 agus 1988 le linn an chogaidh, agus scriosadh formhór na saoráidí a bhí ann, beagnach ( tá tábhacht straitéiseach ollmhór ag baint le Kharg, mar is ann a chuirtear ar fáil an chuid is mó d'easpórtálacha ola na hIaráine).
1988
[cuir in eagar | athraigh foinse]Chuir na Náisiún Aontaithe deireadh leis an doirteadh fola sa bhliain 1988[5], an cogadh is faide sa 20ú haois, a mhair beagnach deich mbliana.
Cuireadh tús le UNIIMOG seachtain roimh an sos comhraic foirmiúil a chuir deireadh leis an gcogadh. Imscaradh an misean, a bhí comhdhéanta de 350 breathnóir, feadh teorann na líne scortha lámhaigh a bhí 800km ar fhad. I Mí Deireadh Fómhair, cuireadh díorma pearsanra míleata Éireannach de 37 leis an misean, chomh maith le cúig oifigeach déag a bhí ag fónamh mar bhreathnóirí.[6]
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ "Iran-Iraq War | Causes, Summary, Casualties, & Facts" (en). Encyclopedia Britannica. Dáta rochtana: 2020-09-22.
- ↑ "United States support for Iraq during the Iran–Iraq War" (as en) (2020-09-19). Wikipedia.
- ↑ "Committee Reports::Report No. 01 - Community Aid for Solid Fuel Production::08 February, 1984::Report". archive.oireachtas.ie. Dáta rochtana: 2020-09-22.
- ↑ "Siege of Abadan" (as en) (2026-03-14). Wikipedia.
- ↑ Mícheál Bréartúin. "Ar Deoraíocht sa Bhaibealóin: Sleachta as dialann na hIaráice". Feasta 53 (2), 1 Feabhra 2000 lch 17-19. http://www.feasta.ie/bunus/cartlann.html Curtha i gcartlann 2018-07-16 ar an Wayback Machine
- ↑ "Misin sa Mheánoirthear" (en). www.military.ie. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 2020-09-28. Dáta rochtana: 2020-09-22.