Caiféin

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
WD Bosca Sonraí Comhdhúil CheimiceachCaiféin
Substaint cheimiceach comhdhúil cheimiceach, cógas, druga, xenobiotic (en) Aistrigh, purine alkaloid (en) Aistrigh agus aicme eintiteas ceimiceach
Mais mhóilíneach 194.08 Da
Ainmnithe in ómós caife
Tacsón ina n-aimsítear é
Acacia catechu, Guaraná, Yerba mate, Ilex argentina, Ilex brevicuspis, Ilex theezans, Ilex dumosa, Ilex microdonta, Ilex pseudobuxus, Aspalathus linearis, Coffea arabica, Camellia sinensis, Camellia irrawadiensis, Camellia taliensis, Scurrula atropurpurea, Cunila, Pseudo-nitzschia multistriata, Schizosaccharomyces pombe, Bidens pilosa, Camellia sinensis var. assamica, Camellia japonica, Camellia ptilophylla, Camellia oleifera, Camellia sasanqua, Camellia vernalis, Citrus grandis, Citrus maxima, Mandairín, Claviceps sorghicola, Coffea bengalensis, Coffea canephora, Coffea eugenioides, Coffea homollei, Coffea kianjavatensis, Coffea lancifolia, Coffea salvatrix, Cola nitida, Féar caorach, Festuca pratensis, Feisciú dearg, Herrania albiflora, Herrania balaensis, Herrania cuatrecasana, Herrania nitida, Herrania purpurea, Ilex guayusa, Murraya paniculata, Murraya exotica, Paramuricea clavata, Pausinystalia, Sinomenium acutum, Theobroma angustifolium, Cócó, Theobroma mammosum, Theobroma simiarum, Theobroma grandiflorum, Mallotus nudiflorus, Cola acuminata, Lolium pratense, Vincetoxicum hirsutum, Trewia nudiflora, Homo sapiens, luch thí, Citrus glauca, Camellia kissi, Eremocitrus glauca, Coffea benghalensis, Abroma augustum, Theobroma speciosum, Strobilanthes phyllostachya, Strobilanthes crispa, Strobilanthes scaber, Caiméilia, Camellia sinensis var. sinensis, Herrania mariae, Coffea liberica var. dewevrei, Seadóg, Corynanthe johimbe, Citrus deliciosa, Euglena gracilis, Senegalia polyacantha, Glycosmis pentaphylla agus Matelea carolinensis
Ról enzyme inhibitor (en) Aistrigh, spreagthaigh, phosphodiesterase inhibitors (en) Aistrigh agus purinergic P1 receptor antagonists (en) Aistrigh
Struchtúr ceimiceach
Foirmle cheimiceach C₈H₁₀N₄O₂
Koffein - Caffeine.svg
SMILES canónta
Model 2D
CN1C=NC2=C1C(=O)N(C(=O)N2C)C
SMILES isiméireach

Cn1c(=O)c2c(ncn2C)n(C)c1=O
InChI Model 3D
Airí
Dlús 1.23 g/cm³ Cuir in eagar ar Wikidata
PKa 14
10.4 (a 40 °C) Cuir in eagar ar Wikidata
Móimint leictreach dhépholach 3.64 D
Pointe leáite 234 °C
235 °C Cuir in eagar ar Wikidata
Teocht néalúchán 180 °C
Móimint leictreach dhépholach 3.64 D
Eile
searbhas

Alcalóideach meitiolxaintéineach is ea an chaiféin agus é le fáil go nádúrtha sna síolta caife, sa tae, sna cnónna cóla, sa yerba mate (lus a fhliuchtar ar nós an tae san Airgintín agus i dtíortha eile i réigiún Río de la Plata i Meiriceá Theas), sa ghuaranà, agus beagáinín i síolta cócó. Cuirtear i roinnt deochanna boga í freisin, ar nós Coca-Cola, Irn-Bru agus Mountain Dew.

Substaint bhán chriostalta í an chaiféin ghlan. Ba é an ceimiceoir Gearmánach Friedrich Ferdinand Runge a d'aithin agus a d'aonraigh an chaiféin an chéad uair sa bhliain 1819, agus ba eisean a cheap an t-ainm fosta. Sna plandaí, is minic a bhíonn alcalóidigh eile measctha tríd an gcaiféin, go háirithe taeifillín agus taebróimín.

Is é an t-ainm córasach atá ar an gcaiféin ná 1,3,7-trímheitiol-xaintéin. Tugtar "taeín", "guarainín" agus "maitéín" ar na meascáin d'alcalóidigh atá le fáil sa tae, sa ghuaraná agus sa yerba mate, ach is í an chaiféin an príomhoibreán iontu go léir.

Is spreagthach í an chaiféin, is é sin, spreagann sí lárchóras na néaróg agus maolaíonn sí an tuirse. Tá sí ar an tsubstaint shícighníomhach is mó a úsáidtear ar fud an domhain, ach murab ionann agus a lán substaintí sícighníomhacha eile, ní dhearctar uirthi mar dhruga dainséarach. A mhalairt ar fad, bíonn deochanna a bhfuil caiféin iontu le fáil go dlíthiúil i ngach tír, a bheag nó a mhór.

Is fualbhrostach í an chaiféin freisin. Is é sin, spreagann sé an duine chun fual a dhéanamh. Iad siúd a ólann caife nó deochanna eile a bhfuil caiféin iontu go minic, áfach, ní mhothaíonn siad mórán den spreagadh seo a thuilleadh, de ghnáth. Mar sin, is ar éigean atá an dainséar ann go gcaillfeá an iomarca uisce agus tú ag ól barraíocht caife.

C8H10N4O2 an fhoirmle cheimiceach atá aici.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]