Art Óg mac Murchadha Caomhánach

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Art Óg mac Murchadha Caomhánach
Art Mac Murchadha and the Earl of Gloucester.jpg
ríthe na Laighean

1375 - 1416
Donnchad mac Muircheartaigh MacMurrough-Kavanagh (en) Aistrigh - Donnchad mac Art MacMurrough-Kavanagh (en) Aistrigh
Saol
Eolas breithe 1357
Bás Fearna, 31 Nollaig 1416
Áit adhlactha Tigh Moling
Muintir
Athair Art mac Muircheartaigh MacMurrough-Kavanagh
Céile/Céilí Elizabeth Calf (en) Aistrigh
Páistí
Gairm
Gairm

Rí na Laighean ba ea Art Óg Mac Murchadha Caomhánach (1357 – c. 1417) a mheastar go forleathan gurbh ar dhuine desna ríthe is cróga a bhí ann. Cuir sé athbheocht ní amháin i sainchearta an rítheaghlaigh, ach i dteannta sin ina chuid tailte agus cumhachta. Le linn a réimse 42 bliain, bhí sé i gceannas ar na lonnaitheoirí Normannaigh i Laighin.

Bhí ceannasacht Airt chomh mhéid sin chun aimhleas na coilíneachta agus a háitritheoirí, idir Gaeil agus Normannaigh, gu gurbh éigean do Richard II Shasana ag dul i ngleic leis i rith na mblianta 1394 agus 1395. Cé gur ghéill Art do Richard faoi dheireadh, thréig sé a dhílseacht agus Richard imithe. Chaith na Sasanaigh go cáiréiseach leis agus tugadh maithiúnas dó sa bhliain 1409.

Phós Art Elizabeth le Veel, aon-iníon Sir Robert le Veel agus baintreach Sir John Staunton of Claonadh. Sárú ar Reachtanna Chill Chainnigh a bhí a leithéid d'idirphósadh agus chaill an Choróin dá bharr thailte Elizabeth, barúntacht Angla-Normannach Norragh a tháinig le huacht chuici óna hathair san áireamh.

Bhí triúr mac ag Art agus bbb: Donnchadh, Rí Laighean; Diarmaid Lamhdhearg; agus Gerald, Tiarna Fearna. D'aistrigh tailte Elizabeth chuig clann Wellesley, muintir a iníne, Elizabeth, lena céad fhear chéile. Sinsear Diúc Wellington ba ea na Wellesleys.

Fuair Art bás go gairid tar éis Nollag 1417, nó b'fhéidir ina leaba i bhFearna, nó b'fhéidir é gur tugadh nimh dó i perhaps was poisoned in Ros Mhic Thriúin.[1][2]

I measc sliochtach Airt, tá an polaiteoir Éireannach den 19ú haois, Arthur MacMurrough Kavanagh.

Cultúr[cuir in eagar | athraigh foinse]

Cúr síos bunaithe go garbh ar bheatha Airt is ea an t-úrscéal stairiúil den bhliain 1885 Art M'Morrough O'Cavanagh, Prince of Leinster: An Historical Romance of the Fourteenth Century le M. L. O'Byrne, scríofa ó thaobh náisiúnachais de.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Foinsí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  • Annála na gCeithre Máistrí, ar CELT
  • Francis John Bryne, Irish Kings and High Kings (Baile Átha Cliath, 1973)
  • Emmett O'Byrne, War, Politics and the Irish of Leinster 1156-1606 (Baile Átha Cliath, 2003)
  • Gilbert, John Thomas (1893). "MacMurrogh, Art" . In Lee, Sidney (ed.). Foclóir Beathaisnéis Náisiúnta (in Béarla). 35. London: Smith, Elder & Co.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]