Jump to content

An Ráth Gheal

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
WD Bosca Sonraí Foirgneamh
WD Bosca Sonraí Foirgneamh
An Ráth Gheal
Íomhá
Sonraí
CineálSuíomh seandálaíochta, dún cnoic ilbhallaí agus creig
Tréith
Airde os cionn na farraige131 m
Suíomh geografach
Limistéar riaracháinContae Chill Mhantáin, Éire
Map
 52°48′08″N 6°39′47″W / 52.802234°N 6.663143°W / 52.802234; -6.663143
Séadchomhartha náisiúnta na hÉireann
Aitheantóir422

Is dún cnoic ilbhallaí é an Ráth Gheal[1] i ngar do Shíol Éalaigh, Contae Chill Mhantáin.[2] Téann an suíomh siar go dtí an Chré-Umhaois. Tá trí bhalla cloiche chomhlárnacha ann, chomh maith le balla moirtéil sa lár a tógadh sa Meánaois.[3] Is séadchomhartha náisiúnta é an Ráth Gheal atá faoi chúram an stáit.[4]

Rinneadh tochailt seandálaíochta neamhiomlán sna 1970idí faoi stiúir Barry Raftery.[5] Fuarthas go leor déantúsán ann, soithí ceirmeacha, sligí cré-earra, agus coirníní gloine san áireamh, a léiríonn gur baineadh úsáid as an suíomh idir lár agus deireadh na Cré-Umhaoise. Fuarthas roinnt earraí óir ann freisin, chomh maith le láthair adhlactha a nascadh le húsáid níos déanaí ar an suíomh.[3] Creidtear freisin go léiríonn na hadhlacthaí go raibh tábhacht deasghnátha ar leith ag baint leis an suíomh.[6]

Tá go leor finscéalta a bhaineann leis an Ráth Gheal, scéalta faoi na daoine maithe san áireamh. Deirtear freisin gur suíomh oilithreachta do lánúineacha gan chlann é.[7]

  1. An Ráth Gheal/Rathgall | logainm.ie” (ga). Bunachar Logainmneacha na hÉireann (Logainm.ie). An Coimisiún Logainmneacha. Dáta rochtana: 2023-07-06.
  2. Dowling, Simon. “Rathgall Hillfort, Co. Wicklow”. Aerial Archaeology A birds-eye view of Irish archaeology. Dáta rochtana: 7 Samhain 2014.
  3. 3.0 3.1 The Heritage Council. “Significant Unpublished Irish Archaeological Excavations 1930 - 1997”. The Heritage Council. The Heritage Council. Dáta rochtana: 8 Samhain 2014.
  4. National Monument Service. “National Monuments in State care”. National Monument Service. National Monument Service. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 11 Meán Fómhair 2014. Dáta rochtana: 8 Samhain 2014.
  5. Cultural Heritage Ireland. “The Late Bronze Age Hillfort at Rathgall, Co. Wicklow, near Tullow, Co. Carlow”. Cultural Heritage Ireland. Dáta rochtana: 8 Samhain 2014.
  6. Harding, Dennis (2012). "Iron Age Hillforts in Britain and Beyond": 116–117. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0191626104. Dáta rochtana: 8 Samhain 2014. 
  7. Voices from the Dawn. “Ring of the Rath (Rathgall Hillfort)”. Voices from the Dawn. Dáta rochtana: 8 Samhain 2014.