An Amairis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Amairis
(āmariññā)
Á labhairt: An Aetóip, Iosrael, An Eiritré
Cainteoirí san Iomlán: 27 milliún
Líne ghinealaigh:
Stádas Oifigiúil
Teanga Oifigiúil: An Aetóip
Foras Pleanála Teanga: Níl aon
Cóid teangeolaíocha
ISO 639-1 am
ISO 639-2 am
ISO 639-3 amh
Amharc ar: TeangaLiosta Teangacha

Is í an Amairis (አማርኛ āmariññā) an teanga is tábhachtaí san Aetóip agus an t-aon teanga amháin a bhfuil stádas oifigiúil aici ar fud na tíre. Is í an dara teanga Sheimíteach is mó cainteoirí. Is é an córas a úsáidtear le Amairis a bhreacadh ar pár ná cineál aibítir shiollach ar a dtugtar abugida. San aibítir seo, seasann gach litir d'aon siolla amháin, ionas go bhfuil comhartha an chonsain agus comhartha an ghuta cumasctha le chéile sa litir; san am céanna, is féidir a aithint i gcónaí, cén chuid den litir a sheasann don ghuta nó don chonsan.

Mar theanga Sheimíteach, tá an Amairis gaolmhar leis an Araibis, leis an Aramais, agus leis an Eabhrais. Is iad na gaolta is dlúithe atá aici i Leathinis na hAraibe, áfach, na teangacha a bhí á labhairt ag muintir Dheisceart na hAraibe sula ndeachaigh an Araibis (nach raibh inti ach teanga an Tuaiscirt ar dtús) ina n-áit le teacht an Ioslaim.

Murab ionann agus an Araibis is an Eabhrais (nó an Ghaeilge), cuireann an Amairis an aidiacht roimh an ainmfhocal (cosúil leis an mBéarla). Tionchar ó theangacha neamh-Sheimíteacha an réigiúin is cúis leis an athrú seo, is dócha. Ceann eile de shaintréithre na dteangacha Séimíteacha nach bhfuil chomh coitianta san Amairis is ea iad na "hiolraí briste", a úsáidtear go minic san Araibis - is é sin, cuirtear uimhir iolra an ainmfhocail in iúl tríd na gutaí taobh istigh den fhocal a athrú. Ní féidir a rá go mbeadh na hiolraí briste seo imithe go hiomlán as an Amairis, ach tá sé i bhfad bhfad níos tipiciúla iarmhír iolra a chur leis an ainmfhocal. Na hiolraí briste a úsáidtear i gcónaí, is iasachtaí iad go minic as an teanga Ge'ez. Is éard atá i gceist leis an teanga Ge'ez ná seanteanga chlasaiceach na hAetóipe a mbaintear úsáid éigin aisti i gcónaí san eaglais. Tá sí gaolmhar leis an Amairis, ach is dócha go bhfuil an gaol leis an Tigrinis níos dlúithe.

Siúd is nach mbíonn na hiolraí briste coitianta san Amairis a thuilleadh, tá córas na dtamhan tríchonsanach is dual do na teangacha Seimíteacha ann, agus baintear úsáid as le focail nua a fhréamhú is a chumadh san Amairis.