Aitéiné

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Aitéiné
Bust Athena Velletri Glyptothek Munich 213.jpg
Saol
Áit chónaithe Sliabh Oilimpeas
Muintir
Athair Séas
Máthair Metis, Coryphe
Páistí
Siblíní
Gairm
Gairm war deity (en) Aistrigh, deity of artists (en) Aistrigh, deity of wisdom (en) Aistrigh agus deity of crafts (en) Aistrigh

Is pearsa bainte leis an mhiotaseolaíocht na Gréige agus reiligiún Sean-Ghréig í AitéinéAitéine[4] nó Ataene (AthenaAthene as Béarla[1]) ón Ghréigis.

Ainmneacha Gréagacha ar Aitéiné[2]:

  • Ἀθηνᾶ, Athēnā, nó Ἀθηναία, Athēnaia

(Gréigis Aiticeach)

  • Ἀθηναίη, Athēnaiē

(Gréigis Eipiciúil)

  • Ἀθάνα, Athānā nó Athene 

(Gréigis Dórach)

  • Ἀθήνη, Athēnē

(Gréigis Iónach)

Is ainmfhocal dílis baininscneach í an t-ainm Aitéiné[3].

Tugtar buafhocal Pallas (nó Palas) go minic uirthi. Tugadh Palas Aitéine uirthi [4].


Ba í bandia cogaidh (cogadh), na heagnaíochta (eagna), ceardaíocht agus na healaíona[2], í Aitéiné.

Siombailí Aitéiné: clogad, sleá, Aegis le Meadúsa, crann ológ.

Ba iad Séas agus Metis a tuismitheoirí[5]. Mhaíonn foinsí éigin a raibh rugadh Aitéiné ón cheann Shéas[2] (ó cheann Shéasa).


Mhaíonn foinsí is mó a raibh sí ina maighdean síoraí agus ní raibh aon clann aici.


D'fhoghlaim Proiméitéas an tabhartas tine agus eolas eile ó Aitéiné do dhaoine.


Táthar dealbh chré-umha ollmhór Aitéiné le Cath Mharatóin a chomóradh. Táthar dealbh eile Aitéiné Lemnia freisin.

Ba siad dealbha a bhí ar an tAcrapolas i dtús báire[6].

Séadchomhartha ársa sa Ghréig is ea an Partanón (Gréigis: παρθενών / parthenón, 'áras na maighdin' .i. 'áras na hAitéiné'[7]. Tógadh an Partanón ar an tAcrapolas sa 5ú Céad R.C. in ómós an Bhandé Aitéiné, éarlamh chathairstát na hAithne agus rinneadh na fríosanna mar chuid de dhearadh an fhoirgnimh[8].

Ba é an Partanón, teampall Ataene, an t-áras ba mhó sa chathairstát, agus dealbh Ataene a bhí timpeall ar 10 méadar ar airde in aice leis. Rinne an dealbh seo é Féidias.


Is í an Aithin, nó an Ataen (Gréigis: Αθήνα, Athína), príomhchathair na Gréige agus príomhbhaile réigiún na hAtaice. Baineann an ainm leis an mbandia Aitéiné, cosantóir na cathrach. Meastar go bhfuil baint idir ainm na cathrach agus an bandia Aitéiné[9].

Bhí comórtas ann idir Aitéiné agus Poiséadón le haghaidh rialú na hAtaice. Bhuaigh Aitéiné rialú na hAtaice.

Ceaptar a bhfuil Aitéiné cosúil leis an Bhandé Rómhánach Minéirve[10].


Tagairtí


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]