Seandálaíocht
Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Staidéar ar iarsmaí agus ar thaisí ón seanreacht is ea an seandálaíocht.
Is é éard atá san seandálaíocht ná eolaíocht a dhéanann staidéar ar chultúr daonra tríd an athgabháil, doiciméadú, anailís agus forléiriú na thaisí ábhair agus faisnéis timpeallacht, le chéile le ailtireacht, earraí, gnéithe, bithfhíricí, agus tírdhreachaí. De bharr an phíosa eolais go bhfuil an aidhm ag an seandálaíochta is ea chun an daonracht a thuiscint tá sé staidéar daonracht.
Tá na cúlanna ag an seandálaíochta éagsúile agus tá díospóracht faoin a chuid aidhmanna agus a chuid freagrachtaí. Tá chuid de na cúlanna is ea iad an doiciméadú agus an mhínú de na bunúsanna agus an fhorbairt den chultúr daona, ag chóipeáil an fhorás cultúra, ag tuiscint an stair chultúra agus ag staidéar iompar daona agus eiceolaíocht do na sochaí stairúil agus iarstairúil.
[athraigh] Bunúsanna an disciplín
In áiteanna an mórtír hEoraip agus an sean domhain tá na fréamhacha den disciplín á aimsiú san ársaitheoiracht agus de bharr sin tá nasc an láidir le stair ann. I dTuaisceart Meiriceá tá sé craobh de na ceathair fé-disciplín de daonstaidéar.
[athraigh] Sandálaíocht na hÉireann
Tá clú agus cáil ar Éireann de bharr a cuid foinsí seandálaíochta, ón Mesolitic go dtí an Mheanaois. Níl aon Seanlitic (Palaeolithic as Béarla) in Éireann agus tosnaíonn an stair de lonnaithe in Éireann thart 8,000 R.C. (Roimh Críost)leis an Mesolitic. Tá easpa gnéithe, ábhair nó ionaid lonnaithe againn ón aois seo ach tá cúpla suíomhanna againn an tábhactacht ar fad, go h-áirithe 'Mount Sandel' i gCo. an Doire, a thalmhú an t-Ollamh Peter Woodman idir 1973 agus 1977.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.
