Séamus Ennis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Séamus Ennis sna 1950

Píobaire Uilleann, amhránaí agus bailitheoir ab ea Séamus Ennis (1919 - 1982). Bhailigh sé neart béaloidis agus ceol traidisiúnta Gaelach. Tá a rian fós le cloisteáil ar cheoltóirí na linne seo.

Óige[athraigh | edit source]

Sa mbliain 1908, cheannaigh athair Shéamuis, James, mála phíobaí Uilleann scartha amach ó theach gill. Ceithre bliana ina dhiaidh sin fuair sé an dara háit san Oireachtas leis na píobaí céanna. Rugadh a mhac Séamus ar an 5ú Meitheamh, 1919 i Jamestown i bhFionn Ghlas, i mBaile Átha Cliath. Chuaigh sé go gaelscoileanna Scoil Cholm Cille agus Coláiste Mhuire agus b'é ansin a fuair sé a chuid Gaeilge. Nuair a bhí Séamus trí bliana deag d’aois thosaigh sé ag foghlaim na píobaí oná athair. Ba cheoltóir mór agus cáiliúl é ag a fiche ‘s a haon bliain d’aois. Ba ghnách le Séamus an seit ceannaithe ag a athair dhá chasadh go dtí lá a bháis.

Obair bhailigh[athraigh | edit source]

Nuair a bhí sé fiche ‘s a trí bliain d’aois, thosaigh sé ag obair le Coimisiún Béaloideasa Éireann. An jab a bhí aige ná amhráin agus ceol a bhailiú ó mhuintir na Gaeltachta agus na Galltachta. Le linn na mblianta 1942-1947 thaistil sé ar fud na tíre agus an Inse Ghall. Cuireann Séamus síos ar na blianta sin ina dhialann taistil; bhí a dhialann curtha in eagar ag Ríonach Uí Ógáin sa leabhar Mise an Fear Ceoil (Cló Iar-Chonnachta, 2007).

Dúirt sé amhráin gur fhoghlaim sé ag an am seo ar a chuid taifeadtaí; i dteannta leo chas sé na tiúineanna gur chuala sé ar a phíobaí. Leis á amhráin i nGaeilge, i mBéarla, agus an saineolas a bhí ina phíobaireacht, ba shamhail a chuid ceoil don cheoltóir den chead ghlúin eile.

Báis[athraigh | edit source]

Cailleadh é ar an 5ú Deireadh Fómhair, 1982 i mBaile Átha Cliath, tar éis galar fada.

Ceirníni[athraigh | edit source]

  • The Bonny Bunch of Roses (1959)
  • Forty Years of Irish Piping (1974)
  • The Pure Drop (1974)
  • The Fox Chase (1974)
  • The Best of Irish Piping (1974)
  • Feidlim Toon Ri's Castle (1977)
  • The Ace and Deuce of Piping
  • The Wandering Minstrel (1977)
  • The Return from Fingal (1997)
  • Two Centuries of Celtic Music (2001)
  • Séamus Ennis - Ceol, Scealta agus Amhráin (2006, nua-dhéanta as taifead ó 1961)

Bailiúcháin[athraigh | edit source]

  • Green Linnet 20th Anniversary Collection (1996)
  • Alan Lomax Sampler (1997)
  • Irish Pipe & Tin Whistle Songs
  • Traditional Dance Music of Ireland (1997)