Lá na hEorpa

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Ceiliúradh bliantiúil ar shíocháin agus aontacht san Eoraip is ea Lá na hEorpa. Tá dhá shonrúchán ar leith ar Lá na hEorpa: 5 Bealtaine le haghaidh Chomhairle na hEorpa, agus 9 Bealtaine le haghaidh an Aontais Eorpaigh (AE). Maidir leis an AE, tugtar "Lá Schuman" ar an lá chomh maith, á chomóradh dearbhú stairiúil Robert Schuman, Aire Gnóthaí Eachtracha na Fraince. Baineann lá Chomhairle na hEorpa lena bunú féin sa bhliain 1949, agus baineann lá an Aontais Eorpaigh leis an lá a moladh réamhtheachtaí an AE sa bhliain 1950. Is ceann de roinnt siombailí Eorpacha a ceapadh chun aontacht i measc na nEorpach a chur chun cinn é Lá na hEorpa.

Cúlra[athraigh | edit source]

Eagraítear an Pharáid Schuman gach bliain i Vársá ar Lá na hEorpa (2008)
Scoil sa Phortaingéil maisithe do Lá na hEorpa

Bunaíodh Comhairle na hEorpa an 5 Bealtaine 1949 agus, mar sin de, roghnaigh sí an lá sin chun ceiliúradh a dhéanamh nuair a bunaíodh an lá saoire sa bhliain 1964. Sa bhliain 1985, ghlac na Comhphobail Eorpacha (nó an tAontas Eorpach sa lá atá inniu ann) le siombailí Eorpacha Chomhairle na hEorpa, mar shampla bratach na hEorpa. Ach, chinn ceannairí an Chomphobail ar a lá a eagrú i gcomóradh Dhearbhú Schumann an 9 Bealtaine 1950. Moladh leis an ndearbhú seo tionscail ghuail agus chruach na Fraince agus na Gearmáine Thiar a chomhthiomsú, as a tháinig an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach, an chéad Chomhphobal Eorpach, agus mar sin, meastar gur príomhthráth bunaithe atá ann. Dá bhrí sin, ag Comhairle Eorpach Milano na bliana 1985, glacadh le 29 Meán Fómhair mar lá brataí an AE. Bheadh siombailí uile na hEorpa cumhdaithe de réir dlí i gconarthaí an AE ag Bunreacht na hEorpa, ach níor glacadh leis an mBunreacht sin, áfach, agus faoi láthair bíonn úsáid na siombailí fós ina modh de facto. Tá dearbhú ó sé mBallstát déag sa chonradh a ndeachaigh in ionad na Bunreachta, Conradh Liospóin, á tabhairt tacaíocht do na siombailí. Thug Parlaimint na hEorpa aitheantas do lá saoire an 9 Bealtaine go foirmiúil i nDeireadh Fómhair 2008.

Deasghnáth[athraigh | edit source]

Ceiliúrtar 9 Bealtaine i bhfoirmeacha éagsúla i mbeagnach gach Ballstát den Aontas Eorpach agus i dtíortha mórthimpeall orthu, mar shampla an Tuirc. De bharr nádúr polaitiúil an lae seo, bíonn iarrachtaí ann chun daoine a mhúineadh faoin Aontas Eorpach agus bíonn daoine ag labhairt i bhfabhar lánpháirtiú na hEorpa. Bíonn príomhról ag an mbratach, mar shiombail eile, le linn na gceiliúrtha ginearálta. D'ainneoin céadrogha don 9 Bealtaine, ceiliúrann roinnt Eorpach an 5 Bealtaine mar gheall ar ról na Comhairle i leith cearta an duine, daonlathas agus smacht reachta a chosaint. I gcodarsnacht leis seo, ní raibh Dearbhú Schuman ach ag tabhairt moladh ar aghaidh chun gual agus cruach na Fraince agus na Gearmáine a chomhthiomsú. Lena chois sin, tá 9 Bealtaine ar comhthráth le Lá an Bhua, sin é deireadh an Dara Chogaidh Domhanda san iar-Aontas Sóivéadach (arna cheiliúradh in Iarthar na hEorpa an 8 Bealtaine).