Edgar Allan Poe

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe 2.jpg
Edgar Allan Poe (1848)
Dáta breithe 19 Eanáir 1809
  Bostún, Massachusetts, SAM
Dáta báis 7 Deireadh Fómhair 1849
  Baltimore, Maryland, SAM
Náisiúntacht Meiriceánach
Gairm Gearrscéalaí, file, eagarthóir, criticeoir liteartha
Céile Virginia Eliza Clemm Poe
Síniú
Edgar Allan Poe Signature.svg

Duine de scríbhneoirí móra Béarla na Stát Aontaithe is ea é Edgar Allan Poe, a tháinig chun saoil ar an 19 Eanáir 1809 i mBostún agus a fuair bás ar an 7 Deireadh Fómhair 1849 i mBaltimore. Bhí sé ina fhile, ina ghearrscéalaí, ina léirmheastóir litríochta agus ina eagarthóir. Áirítear ar fhir mhóra an Rómánsachais é i stair na litríochta Meiriceánaí. Is iad na scéalta uafáis is mó a thabhaigh a chlú dó, is dócha, ach thairis sin, bhain sé triail as na scéalta bleachtaireachta, agus is féidir a rá gur duine de cheannródaithe an fhicsin eolaíochta a bhí ann chomh maith. Chuaigh sé leis an scríbhneoireacht mar shlí bheatha roimh aon duine eile féin i stair na litríochta Meiriceánaí, ach dá dheasca sin, bhí saol an-deacair aige.

Is é an t-ainm baiste a fuair sé ná Edgar Poe. Cailleadh a thuismitheoirí nuair a bhí sé óg, agus ba iad John agus Frances Allan a ghlac leis mar mhac altrama ina dhiaidh sin, cé nár uchtaigh siad go foirmeálta riamh é. Bhí cónaí orthu i Richmond, Virginia. Uathu siúd a fuair Poe an t-ainm Allan. D'fhág Poe slán ag muintir Allan tar éis dó seal a chaitheamh in Ollscoil Virginia agus seal eile sna saighdiúirí. Is é an chéad leabhar a tháinig i gcló ó pheann Phoe ná Tamerlane and Other Poems sa bhliain 1827, faoin ainm cleite A Bostonian. Rugadh a seanathair, David Poe, in aice le Cill an Seanrátha i gContae an Chabháin. Chuaigh David go Meiriceá i 1750.

Ina dhiaidh sin, thosaigh Poe ag scríobh aistí léirmheastóireachta do na hirisí liteartha, agus a stíl phearsanta féin aige san obair seo. Chaithfeadh sé cuid mhaith taistil a dhéanamh idir Baltimore, Philadelphia, agus Cathair Nua-Eabhrac le freastal ar riachtanais a oibre. Sa bhliain 1835, phós sé Virginia Clemm, a chol ceathrar féin, nach raibh ach trí bliana déag d'aois san am. I Mí Eanáir 1845, d'fhoilsigh Poe an dán úd The Raven ("An Fiach Dubh"), a bhí i mbéal an phobail ar an toirt. Dán gan a leithéid eile atá ann a bhfuil a mheadaracht féin aige.

Dhá bhliain ina dhiaidh sin, fuair a bhean chéile bás. Bhí an lánúin an-doirte dá chéile riamh, agus chuaigh an bhris seo go mór mór i bhfeidhm ar Phoe, rud atá le haithint ar a chuid scríbhneoireachta.

Thosaigh Poe ag pleanáil a irise liteartha féin. The Penn a thug sé uirthi ar dtús, agus ina dhiaidh sin, The Stylus. Ní raibh sé i ndán dó an iris a lainseáil riamh, nó fuair sé bás faoi imthoscaí doiléire i mBaltimore ar an 7 Deireadh Fómhair, agus é dhá scór bliain d'aois san am. Níltear cinnte cad é ba trúig bháis dó, ach luadh alcólachas, calar, confadh, féinmharú agus a lán cúiseanna eile leis.