Cúram sláinte in Éirinn
.png)
Is éard atá i gceist le cúram sláinte in Éirinn[1] ná sláinte an phobail agus na seirbhísí sláinte atá ar fáil in Éirinn.
Ó thaobh rátaí báis agus ionchas saoil, tá Éire i measc na dtíortha is fearr ar domhan.[2] In 2023, ba é 82.6 bliain an t-ionchas saoil in Éirinn.[3][4][5]
Stair
[cuir in eagar | athraigh foinse]Ar an 5 Iúil 1948 bunaíodh an NHS sa Bhreatain, agus ar an lá céanna, seirbhís sláinte i Tuaisceart Éireann (Sláinte agus Cúram Sóisialta Thuaisceart Éireann). Nuair a rinneadh iarracht an córas céanna a bhunú ó dheas i ndeireadh na 1940dí, chuir gairm na míochaine agus an Eaglais Chaitliceach ina choinne.
Ar 29 Deireadh Fómhair 1953, ritheadh an tAcht Sláinte in Éirinn.[6] D'éirigh an tsláinte saor in aisce, réabhlóid ag an am. Ach bunchúram amháin a bhí i gceist. Bhí ar mhórchuid na ndaoine íoc as seirbhísí dochtuirí teaghlaigh i gcónaí. Tháinig an ASS (Árachas Sláinte Saorálach) nó VHI isteach sa bhliain 1957, agus cúram sláinte dhá leibhéal.
Sa 20ú haois, bhí caiteachas in aghaidh an duine níos airde ó Thuaidh ná mar a bhí ó Dheas ach tháinig athrú ar an scéal de réir a chéile. Bunaíodh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte sa bhliain 2005.
Bainistíocht na seirbhíse sláinte
[cuir in eagar | athraigh foinse]Mar atá ó thuaidh is é an rialtas a mhaoiníonn cuid mhór de na seirbhísí sláinte. Agus an pobal ag dul i méid agus ag dul in aois, deirtear uaireanta nach bhfuil an córas sláinte ábalta freastal ar an éileamh atá air.
Tá deacrachtaí ann pearsanra cáilithe a aimsiú agus greim a choimeád orthu; bíonn coinníollacha oibre, traenála agus pá thar sáile níos fearr, a deirtear.
Bítear ag maíomh go bhfuil córas dhá leibhéal ann. Tá suas is anuas le 40% den phobal faoi chlúdach árachais shláinte phríobháidigh. Déantar fóirdheonú cánach ar na híocaíochtaí seo agus laghdú ar chostas sna hotharlanna poiblí.
Sláinte
[cuir in eagar | athraigh foinse]Príomhchúiseanna an bháis ná galar croí agus ailse. Tá fadhb na hotrachta ag dul i méid agus Éire ar na tíortha is measa ó thaobh róraimhreachta ar domhan. Ach nuair a iarrtar ar mhuintir na hÉireann cén caighdeán sláinte atá acu, is nós leo leibhéil níos ísle tinnis a thuairisciú thar mar a dhéantar áiteanna eile sna Eoraip.
Is cúiseanna báis eile iad an féinmharú agus básanna i dtimpistí bóithre a mbíonn an rialtas agus an pobal ag iarraidh dul i ngleic leo.
Chaith isteach is amach le 20% den phobal toitíní timpeall ar 2010, figiúr a laghdaigh tar éis cosc ar chaitheamh i dtithe tábhairne agus clubanna oíche sa bhliain 2004, agus a raibh súil ann go dtitfidh sé tuilleadh. níl ach galar amháin, galar croí, a mharaíonn níos mó daoine ná an ailse
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
- Eacnamaíocht na Sláinte in Éirinn
- NHS, An tSeirbhís Náisiúnta Sláinte
- Sláinte agus Cúram Sóisialta Thuaisceart Éireann
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ i mBearla, Healthcare in the Republic of Ireland
- ↑ Tuarascáil Bhliantúil agus Ráitis Airgeadais, FSS, 2015
- ↑ Cathal Mac Coille (5 Feabhra 2022). "Ní léir fós go bhfuil polaiteoirí toilteanach labhairt go macánta faoi phinsin" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2025-03-12.
- ↑ oecd.org (2024). "Health at a glance in Europe".
- ↑ "Ireland’s life expectancy at birth rises to 82.6 years as Europe bounces back from pandemic" (en). Irish Independent (2025-01-14). Dáta rochtana: 2025-03-12.
- ↑ Tithe an Oireachtais (1952-12-11). "An tAcht Sláinte, 1953 – Uimh. 26 de 1953 – Tithe an Oireachtais" (ga). www.oireachtas.ie. Dáta rochtana: 2022-10-29.