Sacar

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Sacair)

Cineál spóirt é an sacarpeil ina bhfuil dhá fhoireann imreoirí ag ciceáil na liathróide taobh istigh den pháirc imeartha le súil is go n-éireoidh leo í a radadh i gcúl na foirne eile. An fhoireann is mó a scórálfaidh cúil, is léi a bheidh an bua. Tá aon imreoir déag ar aon fhoireann amháin, agus duine acu, an cúl báire, ina sheasamh sa chúl le hé a chosaint ar imreoirí na foirne eile. Is é an cúl báire an t-aon imreoir amháin a bhfuil cead aige lámh a chur ar an liathróid.

Creidtear gurb é an sacar an spórt is coitianta ar fud an domhain. Deir Comhaontas Idirnáisiúnta an tSacair (FIFA) go bhfuil dhá chéad milliún duine ag imirt sacair i dhá chéad tír.

Imreoirí gairimiúla á imirt.

Stair[athraigh | edit source]

Go bunúsach, is seanspórt é an sacar (nó an pheil sa chiall is fairsinge), ach ba iad na Sasanaigh a chuir tús leis an gcluiche nua-aimseartha. Bhí cineálacha éagsúla peile á n-imirt ar fud na tíre, ach theastaigh ó na himreoirí comhrialacha a leagan amach a cheadódh dóibh cluichí a chóiriú eatarthu. Tháinig ionadaithe ó na scoileanna poiblí úd Eton, Harrow, Rugby, agus Winchester le chéile i gColáiste na Tríonóide, Cambridge sa bhliain 1848 leis na rialacha a shocrú, ach ní dheachaigh siad in úsáid mórán taobh amuigh de na scoileanna seo. Sna 1850idí, tháinig a lán clubanna agus cumann ar an bhfód ar fud thíortha an Bhéarla le peil de chineál éigin a imirt, ach níor ghlac mórán acu le rialacha Cambridge. Bhí cumainn thábhachtacha ann a raibh rialacha dá gcuid féin acu, go háirithe club peile Sheffield. Bhunaigh daltaí na scoile poiblí sa bhliain 1857 é, ach ba síol é do chumann sacair Sheffield agus Hallamshire a bunaíodh deich mbliana ina dhiaidh sin. Chloígh an cumann seo le rialacha Sheffield go dtí an bhliain 1878. Sa bhliain 1862, d'eisigh John Charles Thring ó Scoil Uppingham a rialacha féin, agus chloígh a lán clubanna leis na rialacha seo, freisin.

Cé gur sean-spórt é an sacar, ba iad na Sasanaigh a bhunaigh an cluiche nua-aimseartha. Bailíodh le chéile na rialacha éagsúla a bhí le fáil sna scoileanna sa tír, agus cruthaíodh comhrialacha nua. Cuireadh na céad rialacha nua le chéile ag Coláiste na Tríonóide, Cambridge i 1848. Bunaíodh an Cumann Peile (Football Association) ar 26 Deireadh Fómhair 1863, é atá ag stiúradh an cluiche fós sa Sasana. Nuair a bhunaíodh FIFA i bPáras i 1904, d'aontaigh siad na rialacha Sasanach a úsáid as seo amach. Cuireadh an céad Corn Domhanda ar siúl i 1930 san Uragua, agus is é seo an comórtas is mó ar dhomhan fós inniu.

FIFA[athraigh | edit source]

Is é FIFA (Fédération Internationale de Football Association) comhaltas cheannas an sacair. Is é Corn Sacair an Domhain an comórtas is tábhachtach ná agus imrítear é gach ceithre bliana.

UEFA[athraigh | edit source]

Reachtálann Cumann Peile na hAontas Eorpa (nó UEFA) comórtas bliantúil do na clubanna is rathúla san Eoraip. 'Sé ceann do na coirn is clúití é gur féidir a bhaint amach le lucht féachanna domhanda do thart ar aon bhilliún duine. Bunaíodh an comórtas sa séasúr 1955/56 mar chomórtas do bhuaiteoirí Sraitheanna Peile na hEorpa faoin teideal Corn na hEorpa, ach ó shéasúr 1992/93, athainmníodh an comórtas go Sraith Peile na hEorpa agus glacann na foirne is fearr san Eorap páirt ann gach bliain.

Naisc sheachtracha[athraigh | edit source]