Jump to content

Liosta cáithníní

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Is liosta de cháithníní aitheanta agus hipitéisithe é seo.

Cáithníní ilchodacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Hadróin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sainmhínítear hadróin mar cháithníní ilchodacha a idirghníomhaíonn go láidir. Is iad hadróin ceachtar:

Déanann samhlacha cuairc, molta den chéad uair i 1964 go neamhspleách ag Murray Gell-Mann agus George Zweig (a thug "aces" ("aonta") ar chuarc), cur síos ar na hadrón aitheanta mar fiúschuarc agus/nó frithchuarc, atá ceangailte go docht ag an bhfórsa datha, a ndéantar idirghabháil air ag glúóin. Tá "farraige" de phéirí cuarc-fhrithchuarc fíorúla i ngach hadrón freisin.

Báróin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bíonn trí fiúschuairc nó trí fiúsfrithchuarc an ceann sna gnáthbháróin (feirmíóin ilchodacha).

  • Is iad núicléóin na comhábhair fheirmionacha de ghnáthnúicléis adamhach:
    • Prótóin, comhdhéanta de dhá chuarc suas agus chuarc amháin síos (uud)
    • Neodróin, comhdhéanta de chuarc síos agus chuarc amháin suas (ddu)
  • hipearóin, mar na cáithníní Λ, Σ, Ξ, agus Ω, a bhfuil aiteaschuairc ("strange quarks") amháin nó níos mó iontu, gearrshaolach agus níos troime ná núicléóin. Cé nach mbíonn siad i láthair de ghnáth i núicléis adamhach, féadann siad a bheith le feiceáil i hipearnúicléis gearrthéarmach.
  • Breathnaíodh roinnt barón briochtaí agus bunanna freisin.
  • Cuimsíonn peinteacuaric ceithre fiúschuarc agus fiúsfrithchuarc amháin.
  • D'fhéadfadh baróin choimhthíocha eile a bheith ann freisin.