Gabháil Chríost (Caravaggio)
  | |
| Cineál | sraith pictiúr |
|---|---|
| Cruthaitheoir | Caravaggio |
| Dáta a bunaíodh | 17 haois |
| Seánra | ealaín reiligiúnach |
| Gluaiseacht | Italian Baroque painting (en)  |
| Déanta as | olaphéint canbhás (tacaíocht péintéireachta) |
| Méid | 133.5 ( ) × 133.5 ( ) × 169.5 ( ) cm |
| Suíomh | |
| Bailiúchán | |
 | Gabháil Chríost Gailearaí Náisiúnta na hÉireann (Cathair Átha Cliath) Inv:L.14702 |
 | Gabháil Chríost Odesa Museum of Western and Eastern Art (en) (Odesa)Inv:7 |
Is pictiúr clúiteach de chuid Caravaggio é Gabháil Chríost nó Críost Á Ghabháil[1] (Presa di Cristo nell'orto nó Cattura di Cristo),[2] atá le fáil i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann i mBaile Átha Cliath.[3][4] Tá luach thar luach air.[5]
Tháinig saineolaí - Sergio Benedetti (fostaithe ag Gailearaí Náisiúnta na hÉireann ag an am) - ar an phictiúr de thaisme sa bhliain 1990, agus é i lochta tí de chuid Ord na nÍosánach ar Shráid Líosain i mBaile Átha Cliath
_-_Caravaggio.jpg)
Stair
[cuir in eagar | athraigh foinse]Rinne Caravaggio an pictiúr sa bhliain 1602. Ba é an t-uasal Rómhánach Ciriaco Mattei a choimisiúnaigh an phéinteáil ó Charavaggio. Le himeacht ama, áfach, cailleadh eolas ar bhunús ceart an phictiúir, agus faoin mbliain 1786 bhí sé curtha i leith an phéintéara Ollannaigh Gerard van Honthorst, duine de dheisceabail Caravaggio — botún a athdheimhníodh i bhfardal ó 1793 ar mhaoin muintir Mattei. Dhíol muintir Mattei an phéinteáil, faoi ainm Honthorst i gcónaí, leis an mbailitheoir Albanach William Hamilton Nisbet sa bhliain 1802, agus bhí sí crochta ina theach in Albain go dtí 1921.
Dhúnmharaigh an IRA fear céile Marie Lea-Wilson, Percival Lea-Wilson, a bhí ina Chigire Dúiche leis an RIC, i nGuaire, Contae Loch Garman, sa bhliain 1920. Cheannaigh Marie Lea-Wilson féin an phéinteáil in Albain go gairid ina dhiaidh sin, agus i lár na 1930idí thug sí í d'Ord na nÍosánach mar chomhartha buíochais as an tacaíocht spioradálta a fuair sí ón Athair Tom Finlay, SJ.
Bhí an phéinteáil crochta i seomra bia na nÍosánach ar Shráid Líosain ar feadh timpeall seasca bliain, gan aon duine ar an eolas faoina fíorbhunús.
Sa bhliain 1990, áfach, d'iarr an tAthair Noel Barber, SJ, ar Sergio Benedetti, coimeádaí sinsearach i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann ag an am, roinnt de phictiúir an tí a scrúdú ar mhaithe le hathchóiriú. Ba le linn an scrúdaithe sin a d'aithin Benedetti nár chóip a bhí ann in aon chor, ach fíorshaothar ó láimh Caravaggio féin. Bhí dearmad déanta ag an ord agus ag gach aon duine eile de. Chaith sé féin agus saineolaithe eile ar fud an domhain — Sir Denis Mahon ina measc — trí bliana ag deimhniú gurbh é Caravaggio a phéinteáil an saothar, sular fógraíodh an fionnachtain go poiblí i mí na Samhna 1993..[7][8] Tá an pictiúr ar taispeáint anois i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann.[9]
Scéal
[cuir in eagar | athraigh foinse]Léiríonn an phéinteáil seo le réalachas lom agus braistint greamaitheach de dhráma daonna an uair a thógtar Críost mar phríosúnach, i ndiaidh brathadóireacht Iúdáis.
- An suíomh cruinn: Gairdín Ghetsemaní, ar an bhfianaise Chraobhach — tarlaíonn an eachtra oíche Dhéardaoin Naofa, díreach tar éis an tSuipéir Dheiridh. Níl an suíomh sonrach seo luaite san abairt reatha in aon chor; ní deir sí ach "an uair a thógtar Críost".
- Bunfhoinse an Bhíobla: Matha 26:47–50 an sliocht is minice a luaitear i dtaca leis an bpictiúr seo (cé go bhfuil leaganacha éagsúla den eachtra sna Soiscéil eile freisin).
- An comhartha a shocraigh Iúdáis roimh ré: Bhí socraithe ag Iúdás leis na saighdiúirí/gharda an Teampaill gurbh é an duine a phógfadh sé an té a bhí le gabháil — ba í an phóg féin an comhartha aitheantais, ní gníomh grá é. Ní mhíníonn "brathadóireacht Iúdás" mar atá sé faoi láthair cad go díreach ba bhrí leis an mbrath; b'fhiú an sonra sin a leathnú beagán.
- Ceangal suimiúil idir an Scéal agus an Stíl: de réir roinnt scoláirí ealaíne (m.sh. ar Vicipéid an Bhéarla), b'fhéidir gurb ionann an figiúr atá ag iompar an lóchrainn — an "féinphortráid" atá luaite cheana faoi "Stíl" — agus léiriú siombalach de Naomh Peadar chomh maith, an deisceabal a shéanfadh Críost trí huaire an oíche chéanna sula gcanfadh an coileach. Dá mbeadh sé sin fíor, bheadh dhá leibhéal brathadóireachta sa phictiúr — Iúdás go follasach, agus Peadar go siombalach, tríd an ealaíontóir féin.
Stíl
[cuir in eagar | athraigh foinse]Briseann an t-ealaíontóir go radacach ó thraidisiúin an tseansaoil trí léirmhíniú nua agus bunúsach a ofráil ar scéal an tSoiscéil. Tá an spás mórthimpeall ar na figiúirí cúng agus trícheathrúnach. Sheachain Caravaggio sonraí coimhthíocha, ag dianú ár dtaithí den radharc.
Úsáideann Caravaggio anseo an teicníc ar a dtugtar "chiaroscuro" (.i. "solas is dorchadas" san Iodáilis, go litriúil), chun an dráma daonna a threisiú tuilleadh — codarsnacht ghéar idir an dorchadas mórthimpeall agus an solas cúng a thiteann ar fhigiúirí an tosaigh.
Déanann an comhdhéanamh uile – a shoilsiú agus socrú na bhfigiúirí – ár n-aird a dhíriú ar fhigiúr Íosa. I measc anord agus foréigean, tá sé cruachásach, ach géilleann sé gan frithsheasmhacht dá chinniúint.
Tá an radharc suite i solas na gealaí, frithchaite i lonracht de chathéide an tsaighdiúra. Tá lóchrann lag ag figiúr i bhfad i dtreo an taobh dheas – is féinphortráid í seo den ealaíontóir, inaitheanta ag a thréithe dóisceanta.
Tá seachtar figiúirí sa phictiúr ar fad. Ar chlé, tá Eoin ag teitheadh ón láthair, a lámha crochta san aer, a bhéal ar leathadh le huafás, agus a bhrat á sciobadh siar ag saighdiúir. Sa lár, tá Iúdás tar éis Íosa a phógadh, agus tá lámha dúnta Chríost le feiceáil go soiléir freisin.
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ Pól Ó Muirí (14 Aibreán 2020). "Eachtraí iontacha Phaidí Pheadair as Toraigh ar fáil do ghlúin nua léitheoirí" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2022-08-11.
- ↑ "The Taking of Christ (Caravaggio)" (as en) (2022-07-17). Wikipedia.
- ↑ MICHEAL O. hAODHA (2 Eanáir 2013). "Ealaíontóir cróga a thuig a cheird" (ga). The Irish Times. Dáta rochtana: 2022-01-25.
- ↑ "Gaeilge" (ga). National Gallery of Ireland. Dáta rochtana: 2022-07-18.
- ↑ "The Taking of Christ by Caravaggio" (en-US). FAITH & CULTURE. Dáta rochtana: 2022-07-19.
- ↑ "Ottavio Leoni" (as it) (2025-11-14). Wikipedia.
- ↑ Sergio Benedetti (Iml 82, No. 328 (Geimhreadh, 1993)). "Studies: An Irish Quarterly Review, lch 385-394". Dáta rochtana: 2022.
- ↑ "Caravaggio Painting Found : Home : The Irish Letter". www.irishletter.com. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 2022-08-03. Dáta rochtana: 2022-07-19.
- ↑ Pól Ó Muirí (14 Aib 2020). "Eachtraí iontacha Phaidí Pheadair as Toraigh ar fáil do ghlúin nua léitheoirí" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2022-07-18.