Einceifileapaite spúinseach bhólachta

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Aphis.usda.gov BSE 3.jpg

Galar céimnitheach atá marfach don néarchóras lárnach in eallach is ea Einceifileapaite spúinseach bhólachta (BSE i mBéarla). Cuireann sí isteach ar struchtúr na hinchinne. Is minic a thugtar galar na bó buile (nó galar na mbó builemire) air freisin. Ba sa Bhreatain a tharla an chéad chás den ghalar, i 1986. Is iad na siomtóim a bhíonn ag an ainmhí ionfhabhtaithe ná athruithe ina iompar is droch-chomhordú. Níl aon leigheas ná cóireáil air, agus is gá an t-ainmhí a mharú. I dtástálacha iarbháis fuarthas an inchinn meathlaithe ina mais spúinseach, díreach cosúil le hinchinn caorach atá ionfhabhtaithe leis an scráibeach, galar seanbhunaithe caorach. Cinneadh faoi dheireadh gur gníomhaí próitéine de shaghas nua, a dtugtar prión anois air, ba chúis leis an ngalar. Cinneadh freisin go raibh dóchúlacht ard gur tarchuireadh na prióin ó chaoirigh trí mhin ionfhabhtaithe feola is cnámh a bheith á hithe ag na ba. Fuarthas freisin go raibh na prióin an-fhrithsheasmhach i gcoinne teasa is antaiseipteán. Cuireadh cosc ar úsáid a leithéid de mhin agus aon fhíocháin néarógaigh as ba leis an ngalar seo. Scaip an galar ar fud na Breataine agus mhéadaigh na cásanna gur tharla an 100,000ú cás i 1993. Ina dhiaidh sin laghdaigh na tarluithe ó bhliain go bliain. I rith na 1990idí bhí imní fhorleathan go dtarchuirfí an galar do dhaoine. Fuarthas gur gníomhaí prióin is cúis leis an saghas daonna den ghalar, galar Creutzfeldt-Jakob, agus go mbíonn siad flúirseach i gcolainn an ainniseora infhabhtaithe. Is dócha gur tarchuireadh an galar ó chaoirigh nó ba do dhaoine anois is arís, agus b'fhéidir ó dhuine go duine. Ós rud é go bhfuil sé fíordheacair an prión galrach a chloí, d'éirigh na dochtúirí buartha faoi steiriliú ionstraimí i gcomhair obráidí agus chuireadar modhanna steirilithe níos déine ar bun.