Teicteonaic phlátaí

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Míniú iontach ealaíonta ar struchtúr is dinimic screamh an Domhain, a saothraíodh go cinnte sna 1960idí. Míníonn sí síobghluaiseacht na n-ilchríoch, tógáil na sléibhte arda, cosúil leis na Himiléithe is na hAlpa, bolcánacht is dáileadh na bolcánachta ar Domhan, fás na ndromanna i láir na n-aigéan is na dtrinsí ar ghrinneall na n-aigéan. Is é atá i litisféar an Domhain ná roinnt plátaí righne réasúnta tanaí (a chuimsíonn screamh ilchríochach is screamh aigéanach) a ghluaiseann i leith a chéile. Is amhlaidh a shnámhann na plátaí seo ar mhaintlín an Domhain faoin screamh agus iad iompartha ag sruthanna comhiompair sa mhaintlín, fuinnmhithe ag teas ó chroíleacán an Domhain. Faightear bolcánacht is creathanna talún ag na teorainneacha imbhuailte idir na plátaí mar a bhfilltear na carraigeacha is a gcruthaítear sléibhte. Ag na teorainneacha seo fodhuchtaíonn pláta amháin faoin bpláta eile, agus éascann siad thar a chéile ó am go ham. Tarlaíonn bolcáin is creathanna talún maraon le himbhualadh na bplátaí, lúbadh suas na bplátaí is cruthú sléibhte. Cruthaítear ábhar nua plátaí an t-am ar fad freisin ag na dromanna i lár an Aigéin Atlantaigh is an Aigéin Chiúin trí phróiseas bolcánach mar a ngluaiseann na plátaí amach ó chéile. Is próiseas leanúnach athchruthaithe is athnuaite ar dhromchla an Domhain é.