Jump to content

Inis Món

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Ynys Môn)
WD Bosca Tíreolaíocht FhisiceachInis Món
(cy) Ynys Môn Cuir in eagar ar Wikidata
Íomhá
CineálOileán agus limistéar riaracháin Cuir in eagar ar Wikidata
Cuid deGwynedd Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh
Limistéar riaracháinInis Món, Wales agus an Bhreatain Bheag, Ríocht Aontaithe Cuir in eagar ar Wikidata
SuíomhMuir Éireann Cuir in eagar ar Wikidata
Map
 53°17′38″N 4°22′36″W / 53.29398°N 4.37673°W / 53.29398; -4.37673
Suite i nó in aice le limistéar uisceMuir Bhreatan agus Muir Éireann Cuir in eagar ar Wikidata
Teorainneacha leGwynedd Cuir in eagar ar Wikidata
Tréithe
Achar749.0227 km² Cuir in eagar ar Wikidata
Area of Outstanding Natural Beauty (en) Aistrigh

Suíomh gréasáinanglesey.gov.uk Cuir in eagar ar Wikidata

Oileán amach ó chósta thiar thuaidh na Breataine Bige is ea Inis Món (Breatnais: Ynys Môn).[1] Is é an ceantar rialtais áitiúil é ar a dtugtar Comhairle Contae Inis Món (Breatnais: Cyngor Sir Ynys Môn ) a chuimsíonn Ynys Gybi agus roinnt oileáin agus sceireacha san iarthar. Is ionann ynys na Breatnaise agus 'inis' na Gaeilge.[2] Tugtar Inis Móna agus Oileán Móna uirthi sa Ghaeilge freisin.[3][4]

Ceanglaíonn dhá dhroichead, a chuimsíonn Caolas Menai, é leis an mórthír: An Droichead Crochta Menai (ag iompar an A5), a dhear Thomas Telford sa bhliain 1826; agus an Droichead Britannia a tógadh níos déanaí (Robert Stephenson a dhear ar dtús) agus a iompraíonn an A55 agus Iarnróid Chósta Thuaidh na Breatain Bige.

Áitíonn an staraí agus údar John Davies gur tháinig an t-ainm Lochlannach Anglesey ar an saol i rith an deichiú haois, nuair a lonnaigh na hAngla-Normannaigh ar an oileán le linn ionraidh na Normannach ar Gwynedd.

Droichead Britannia

Rinne na Rómhánaigh ionradh ar an oileán sa bhliain 60/61 agus sa bhliain 77 CE chomh maith. Scríobh Tacitus faoin ionradh ina Annála, agus sa bhliain 2015, aimsíodh dún Rómhánach ón 1ú aois ar an oileán[5]

  1. “Anglesey” | téarma.ie”. Téarma.ie: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge. An Coiste Téarmaíochta. Dáta rochtana: 2024-03-21.
  2. Sabhal Mòr Ostaig. "Bunadas". Dáta rochtana: 01/11/2019.[nasc briste go buan]
  3. Gabriel Rosenstock (2017-04-04). "Rensaku sa Bhreatain Bheag". Géaga tré thine: 38. 
  4. Allan Wynne Jones (1992). "Croesawiaith Mon!". Comhar 51 (12): 28. doi:10.2307/25571955. 
  5. Tá ort na shonrú' 'teideal = agus' 'url = nuair a úsáideann {{ lua idirlín}}."".