Triuch

Triuch

Cineál	commensal bacterial infectious disease (en) agus Bordetella infections (en)
Speisialtacht leighis	galair thógálacha
Cóireáil chliniciúil
Comharthaí	srón fhliuch, fiabhras, casacht, aipnia, tuirse agus urlacan
Cóireáil	antaibheathach
Cógais eiritrimícin, demeclocycline (en) , guaifenesin (en) , azithromycin (en) agus clarithromycin (en)
Ualach tinnis	6,142,377
Pataigineas
Tarchur pataigineach	tras-seoladh aeriompartha agus ionfhabhtú braoiníneach
Cúis	Bordetella pertussis
Aicmiú
ICD-11	1C12.0
ICD-10	A37
ICD-9	033
CIAP	R71
Acmhainní seachtracha
Enciclopèdia Catalana	0214507
DiseasesDB	1523
MedlinePlus	001561
eMedicine	967268
Patient UK	whooping-cough-pro
MeSH	D014917
Orphanet	1489
UMLS CUI	C0006015 agus C0043167

Broincíteas dian géar de bharr bachaillín ar leith, Bordatella pertussis, a tharlaíonn do pháistí den chuid is mó. Is iad na saintréithe ná sraith casachtaí diana agus ionanálú domhain (an triuch) díreach ina dhiaidh sin. An-tógálach, agus scaiptear é le braoiníní ionfhabhtaithe a chruthaíonn an chasacht. Déantar an diagnóis le maipíní ó fharaing na sróine agus saothrú baictéireolaíoch a dhéanamh ar na bachaillíní orthu sin. Is minic a fhaigheann naíonán bás ón ngalar seo, agus is inmholta vacsaíniú ina choinne.

Siomptóim an treacha

De ghnáth, tagann na comharthaí chun cinn 7 go 10 lá tar éis an ionfhabhtaithe, ach d'fhéadfaidís teacht chun cinn chomh déanach le 21 lá ina dhiaidh sin:

• Ar dtús, tá na siomptóim cosúil an slaghdán (sraothartach, srón silte, fiabhras éadrom agus casacht éadrom).

• Laistigh de dhá sheachtain, éiríonn an chasacht níos déine agus is sainairíonna é eipeasóidí casachta tapa iomadúla, agus ina dhiaidh sin glaodh nó ‘Hórú’ géar. Is minic a chríochnaíonn na tarluithe seo le díchur d’ábhar múcasach atá tiubh agus soiléir, agus ina dhiaidh sin bíonn urlacan ann. Tarlaíonn siad ar dtús san oíche agus ansin bíonn siad níos minice i rith an lae agus d'fhéadfaidís teacht ar ais ar feadh mí nó dhó.
• I naíonáin óga, b'fhéidir nach dtiocfaidh an ‘Hórú’ tipiciúil chun cinn riamh, agus b'fhéidir go leanfaidh tréimhsí gearra uair a stopann análú a theacht tar éis na dtarluithe castachtaí. Tar éis na céime seo, ní bhíonn na dtarluithe casachtaí chomh minic nó chomh dian, agus tagann biseach ar an naíonán de réir a chéile (b’fhéidir go nglacfaí suas le trí mhí leis seo).

De ghnáth, bíonn siomptóim níos éadroime nó beagnach difriúil ar ógánaigh, ar dhaoine fásta, nó ar leanaí a bhí imdhíonta i bpáirt. Sna grúpaí seo, agus i naíonáin an-óg, tá sé níos deacra an triuch a dhiagnóisiú.