Sifilis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Teimpléad:WD Bosca Sonraí GalarSifilis
cuir in eagar
Cineál primary bacterial infectious disease (en) Aistrigh, treponematosis (en) Aistrigh, classic venereal disease (en) Aistrigh agus galar (duine aonair) Edit the value on Wikidata
Speisialtacht leighis galair thógálacha agus deirmeolaíocht Edit the value on Wikidata
Cóireáil chliniciúil
Scrúduithe Venereal Disease Research Laboratory test (en) Aistrigh, Rapid plasma reagin (en) Aistrigh, Wassermann test (en) Aistrigh, FTA-ABS (en) Aistrigh, Micreascóp solais, immunofluorescence microscopy (en) Aistrigh agus Imoibriú slabhrúil polaiméaráise Edit the value on Wikidata
 Cógais
penicillin G (en) Aistrigh, azithromycin (en) Aistrigh, clindamycin (en) Aistrigh, ceftriaxone (en) Aistrigh agus doxycycline (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Ualach tinnis 7,038,641 Edit the value on Wikidata
Pataigineas
Tarchur pataigineach galair agus ionfhabhtuithe gnéastarchurtha Edit the value on Wikidata
De bharr Treponema pallidum Edit the value on Wikidata
Aicmiú
ICD-10 A51.0 Edit the value on Wikidata
ICD-9 090, 091, 091.2, 093, 094, 095, 096 agus 097 Edit the value on Wikidata
Acmhainní seachtracha
Enciclopèdia Catalana 0120640 Edit the value on Wikidata
DiseasesDB 29054 Edit the value on Wikidata
MedlinePlus 000861 Edit the value on Wikidata
eMedicine 229461 Edit the value on Wikidata
Patient UK syphilis-pro Edit the value on Wikidata
MeSH D013587 Edit the value on Wikidata
UMLS CUI C0007939 Edit the value on Wikidata
DOID DOID:4166 Edit the value on Wikidata

Galar ainsealach gnéas tarchurtha de bharr an ghníomhaí Teponema pallidum í an tsifilisan bholgach Fhrancach nó an ghallbholgach uaireanta.

Tosaíonn an tsifilis le príomhlot ar na baill ghiniúna nó an t-anas. Cuid mhaith seachtainí ina dhiaidh sin, tarlaíonn ionfhabhtú ginearálta le fiabhras is gríos. Is féidir go bhfanfaidh an riocht suanach ansin thar bhlianta. Fásann cnapáin sa chraiceann is na scannáin mhúcasacha, agus briseann siad le hothrais mhóra.

Ina dhiaidh sin, cuireann an galar isteach ar an gcóras cairdiascamhógach is an néarchóras, agus déanann damáiste do chomhlaí an chroí. Atann an t-aorta, agus cuirtear tús le heaspa comhordaithe, cailliúint mothúcháin is gealtachas: gealtachas ginearálta an duine atá as a mheabhair.

Sifilis ó bhroinn

Deirtear gurb as an Oileán Úr a tháinig an tsifilis go dtí an Eoraip. An chéad ráig sifilise a chuaigh in annála na staire tharla sí i Napoli, an Iodáil, faoi dheireadh na cúigiú haoise déag, go gairid i ndiaidh do Chríostóir Colambas filleadh ón gcéad chuairt a thug sé ar na tíortha thar sáile. Bhí an Fhrainc ag cur cogaidh ar ríocht Napoli san am, agus saighdiúirí Spáinneacha ag troid sna trúpaí Francacha: glactar leis go raibh an tolgadh ó Mheiriceá á scaipeadh acu. Tá teoiricí eile ann, áfach, a deir go raibh an galar ar fáil san Eoraip roimhe sin féin: mar shampla, deirtear nach lobhra a bhí i gceist leis an ngalar a luaitear mar lobhra sa Bhíobla, ach sifilis. Níl ann ach tuairimíocht, áfach, agus is dóigh leis an gcuid is mó de na heolaithe go bhfuil an teoiric "Mheiriceánach" níos inchreidte, ós rud é go bhfaigheann sí tacaíocht ó fhianaise na bitheolaíochta nua-aimseartha (na géineolaíochta).

Nua-Eabhrac, 1936 - 1938

Is é an leigheas is mó a chleachtaítear inniu ná na hantaibheathaigh, cosúil leis an bpeinicillín. Sna laethanta a bhí, bhí na leigheasraí bunaithe ar an mearcair, ach is nimh dhainséarach é an mearcair, agus bhí an-phriacail ag baint leis na cógais mhearcair.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]