Nis

Nis
	;
Suíomh
	58° 28′ N, 6° 15′ O / 58.47°N,6.25°W
Stát ceannasach	an Ríocht Aontaithe
Comhthír na Ríochta Aontaithe	Albain
Oileánra	Inse Ghall
Daonra
Iomlán	1,300
Aitheantóir tuairisciúil
Cód poist	HS2
Glaochód	01851 810

Is ceantar suite i dtuaisceart Eilean Leòdhais é Nis.^[1] Tá thart ar 16 baile beag sa cheantar: (ó thuaidh go dtí an deisceart): Eòropaidh , na Còig Peighinnean, an Cnoc Àrd, Am Port, Lìonal, Tàbost, Suaineabost, Cros, Cros-Sgiogarstaigh, Eòrodal, Adabroc, Àird Dhail, Dail bho Thuath, Dail bho Dheas, Sgiogarstaigh agus Cuidhsiadar. Is é Nis an pobal is faide siar ó thuaidh sa Ríocht Aontaithe, agus bhí sé san Aontas Eorpach roimh an mBreatimeacht freisin. Tá a' Ghàidhlig níos forleithne i Nis ná in aon chuid eile de Leòdhas, ach tá laghdú tagtha ar an ráta anseo freisin; labhraíodh 87% i ndaonáireamh 1991 ach 64% i 2011. Is as Lochlainnis an logainm Nis agus ciallaíonn sé 'srón'.

Urras Oighreachd Ghabhsain

Tá Nis le Gabhsann, Borgh agus Baile an Truiseil freisin sa Taobh Thiar laistigh d’Oighreachd Ghabhsainn agus ghlac an pobal seilbh ar an oidhreacht sa bhliain 2007. Tá fócas mór ag Urras Oighreachd Ghabhsainn (Galson Estate Trust) - an t-sealbhóir ó shin - ar fhuinneamh in-athnuaite agus tá siad ag tógáil tuirbíní gaoithe sa Taobh Thiar.^[2]

Comunn Eachdraidh Nis

Comórann Comunn Eachdraidh Nis stair an cheantair le iarsmalann , cartlann agus gailearaí sa t-sean Sgoil Chrois sa Dail bho Thuath. Is í an Ghàidhlig a phríomhtheanga labhartha. Tá go leor leabhar agus paimfléad foilsithe aige faoin gceantar. Ba é Comunn Eachdraidh Nis (Pobal Staire Nis) an chéad chumann staire sna hEileanan Siar, agus bunaíodh é sa bhliain 1977.

Stair

An Báthadh Mór

Sa bhliain 1862 bádh 31 duine, ag fágáil 24 baintreach agus 71 páiste gan athair i Nis. Sa bhliain 2014, aithníodh leacht cuimhneacháin iascaireachta chun na Bahámaí Móra a chruthú agus iascach ar fad. Sa bhliain 2014, cruthaíodh cuimhneachán-iascaigh chun an Bhàthaidh Mhóir agus urraim a thabhairt do na hiascairí áitiúla a fuair bás ar muir.

Cailliúint an Iolair (an lLuamh 'An Iolaire')

Bhí 20% de dhaonra Leódhasa ar fad - 6,200 ball de na fórsaí armtha - ag troid sa Chéad Chogadh Domhanda. Tar éis an Chogaidh, bhí 283 iarshaighdiúir Leódhasach ag súil le filleadh abhaile go Leòdhas, le thart ar daichead duine ó Nis agus an Taobh Siar, don Bhliain Úr. Go brónach, bhuail an bád na carraigeacha níos lú ná míle ó Chaladh Steòrnabhaigh ar Lá Caille, 1919 agus cailleadh cách ach 82 de na daoine a bhí ar bord. Ba dhuine ó Phort Nis, Iain Fionnlagh MacLeòid nó ‘Iain Mhurdo’, a shábháil thart ar tríocha duine eile agus bhuaigh sé Carnegie Hero Fund Medal and Certificate as ucht a chuid iarrachtaí.^[3]

Teangacha

Dúirt 76.4% do dhaonra Nis go raibh Gaoluinn na hAlban (Gàidhlig) acu sa bhliain 2001.

Naisc sheachtracha

Tagairtí

↑ “Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland” (en). Ainmean-Àite na h-Alba. Dáta rochtana: 2024-04-17.
↑ Our history^{[nasc briste go buan]}
↑ A' Chreach

[AAA-1] “Ainmean-Àite na h-Alba (AÀA) — Gaelic Place-names of Scotland” (en). Ainmean-Àite na h-Alba. Dáta rochtana: 2024-04-17.

[2] Our history^{[nasc briste go buan]}

[3] A' Chreach

[1]

[2]

[3]