Naomh Ceallach

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Ardeaglais Phádraig, Ard Mhachaː Maelmhaedhoc Ó Morgair

Ba Ardeaspag ar Ard Mhacha naomh é Ceallach,Celsus / Celestinus i Laidin agus Cellach of Armagh i mBéarla (10801129). Ba leasaitheoir díograiseach é mar easpag.[1]

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rugadh Ceallach sa bhliain 1080 i gContae Ard Mhacha.[2] Shíolraigh sé ón uasaicme ann. Ina theannta sin, bhí muintir Cheallach, na Siniaigh (nó Siniaich nó Sínnaig), i gcumhacht ar an "deoise" (nó dúiche ag an am). Bhí a athair ina ab ar Ard Mhacha ó 1074 go 1091 ach níor oirníodh ina shagart é. Teaghlach mór le rá sa pholaitíocht ab ea muintir Cheallach is cosúil. Ansin bhi a sheanuncail, Domnall mac Amalgada, ina ab.

Ceapadh Ceallach mar ab ar Ard Mhacha é sa bhliain 1105 agus rinneadh sagart de. I gcodarsnacht leis an traidisiúin teaghlaigh, duine spioradálta a bhí ann. Chuaigh an leasú eaglasta a bhí faoi lánseol sa Mhumhain san am sin go mór i bhfeidhm ar Cheallach, is cosúil.

Easpag agus leagáid[cuir in eagar | athraigh foinse]

Nuair a d’éag Easpag Ard Mhacha de bharr “shocrú fear nÉireann”, ardaíodh Ceallach ina easpag ar Ard Mhacha.

Ba é a bhí i gceannas an tSionaid leasaithigh a tionóladh i Ráth Bhreasail sa bhliain 1111.

Bás agus Tionchar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa bhliain 1129, le linn dó bheith ar cuairt tréadaireachta sa Mhumhain, shíothlaigh Ceallach in Ard Phádraig agus ar a iarratas féin, cuireadh i Lios Mór é.

Oirníodh Maelmhaedhoc Ó Morgair ina shagart é ag Ceallach Naofa sa bhliain 1119. Ansin thogh Ceallach é mar bhiocáire agus níos déanaí ina ab ar mhainistir Ard Mhacha.

Tar éis bhás Ceallach sa bhliain 1129, tógadh Maolmhaodhóg ina easpag ar Ard Mhacha, ach ní raibh sé i ndán dul ann ar dtús toisc go raibh muintir Cheallach, na Siniaigh, i gcumhacht fós ann. Níos déanaí, ba leasaitheoir díograiseach é mar easpag, ar aon dul le Ceallach.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "Naomh Ceallach, easpag: Aibreán 1 | Cumann na Sagart". www.cumannnasagart.ie. Dáta rochtana: 2020-04-01.
  2. Saint of Clairvaux Bernard (2019-12-02). "St. Bernard of Clairvaux's Life of St. Malachy of Armagh" (in en). Good Press.