Josephine Kermode

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Josephine Kermode
Josephine Kermode (Cushag).jpg
Saol
Eolas breithe Rhumsaa, 1852
Náisiúntacht Oileán Mhanann
Bás Bournemouth, Meitheamh 15, 1937
Gairm
Gairm drámadóir
Sloinnte Cushag

File agus drámadóir ó Oileán Mhanann ba ea Josephine Kermode (1852–1937) agus iomrá léi mar "Cushag". I mBéarla is mó a scríobh sí ach bhí Gaeilge Mhanann ar a toil aici agus bhailigh sí scéalta sa teanga sin.

Beatha agus saothar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rugadh Margaret Letitia Josephine Kermode ar an 18 Meán Fómhair 1852 in Ramsey (Rhumsaa).[1] Bhí sí ar dhuine den seachtar clainne a mhair ag an Urramach William Kermode (1815-1890) agus ag an dara bean aige, Jane née Bishop (1818-1858) ó Staffordshire.[2][3] Bhí suim mhór ag William i ndúlra agus i seandachtaí Mhanann.[4]

Fuair Cushag agus a deirfiúracha oideachas ó mháistreás cónaithe.[1][5] Tar éis bhás a hathar chuaigh sí ag obair mar bhanaltra dúiche ach b’éigean di éirí as de dheasca drochshláinte.[1] Níor phós sí riamh ach bhí sí ina bean tí ag a dheartháir P.M.C. Kermode ón mbliain 1908 amach. Ba scoláire é a d’fhoilsigh leabhar tábhachtach i dtaobh chrosa Mhanann in 1907.[1]

Ba é “A Lonan Legend” an chéad saothar a d’fhoilsigh Josephine, rud a rinne sí in 1899.[1] Foilsíodh an chéad chnuasach dánta aici, Poems by Cushag, in 1907.[6] Ag an am sin a tharraing sí uirthi féin “Cushag” mar ainm cleite (“Cuiseag” i litriú Gaelach).[1] Tagann an t-ainm ó Jacobaea vulgaris (buachalán buí), bláth oifigiúil Oileán Mhanann.[7]

Buachalán buí nó “Cushag,” bláth náisiúnta Oileán Mhanann

In 1908 d’fhoilsigh Cushag na Peel Plays,[8] trí dhráma ghearra. Léiríodh iad in Purt na h-Ynshey (Port na hInse nó Peel), a bhuíochas sin ar a cara Sophia Morrison.[9] Léiríonn na drámaí an tsuim a bhí ag Cushag i mbéaloideas Mhanann, ós leaganacha de scéalta traidisiúnta atá i gceist. Scríobh sí drámaí eile ina dhiaidh sin.

In 1911 d’fhoilsigh sí cnuasach nua dánta, Ellan Vannin, agus in 1913 bhí roinnt dánta léi mar chuid dá raibh in A Book of Manx Poetry, duanaire a chuir William Cubbon in eagar.[10]

Béaloideas[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bailitheoir béaloidis ba ea Cushag, obair a rinne sí i dteannta Sophia Morrison. Bhuail siad le chéile in 1907 agus ba ghearr go raibh siad mór lena chéile. Bhí sé de bhuntáiste ag Cushag go raibh Gaeilge Mhanann ar a toil aici, ó bhí sí á labhairt óna óige amach.[11] D’fhoilsigh sí scéal traidisiúnta i nGaeilge dar theideal Harry-Crab as yn Mob-beg in 1913.[12] Ba í Morrison a rinne an chuid is mó den obair agus iad ag bailiú béaloidis, ach d’fhoilsigh Cushag roinnt píosaí gearra mar "Folklore Notes" ar an iris Mannin.[13]

Deireadh a beatha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Chuaigh Cushag agus a deartháir chun cónaithe in Doolish (Dubhghlais nó Douglas), príomhbhaile an oileáin, in 1922, áit a raibh post faighte ag P.M.C. mar an chéad Choimeádaí ar Iarsmalann Mhanann (Thie Tashtee Vannin – Taigh Taistí Mhanann).[1] D’fhan Cushag ann go dtí go bhfuair a deartháir bás in 1932. [5] D’aistrigh sí go Bournemouth, áit a raibh sí ina cónaí lena deirfiúr Cherill, agus cailleadh í ar an 15 Feabhra 1937.[1] Tá sí curtha in Wimborne Minster.

Foilseacháin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Nótaí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 'Cushag: An Appreciation’by Constance Radcliffe, in Them ‘Oul Times: Poems by Cushag, Edited and Published by Constance Radcliffe, 1993, pp. i–iii.
  2. 'Philip Moore Callow Kermode, 1855–1935', alt le Frances Coakley on www.isle-of-man.com/manxnotebook
  3. 'The Kermode Family of Ramsey,' alt le William Cubbon, in The Isle of Man Natural History and Antiquarian Society, Vol 5 No 1, ar fáil ag www.isle-of-man.com/manxnotebook
  4. Caibidil 1, Manx Worthies, A.W. Moore, 1901, le fáil ag www.isle-of-man.com/manxnotebook
  5. 5.0 5.1 'Kermode, Josephine ('Cushag')’ by Sue Woolley, in New Manx Worthies ed. Dollin Kelly, Douglas, Manx National Heritage, 2006
  6. 'Now Ready: Poems by Cushag' fógra in Ramsey Courier. 30 Lúnasa 1907 (le fáil tríd an Manx National Heritage iMuseum)
  7. www.gov.im Curtha i gcartlann 10 Bealtaine 2007 ar an Wayback Machine
  8. Peel Plays by Cushag, Douglas: G & L Johnson, 1908, ar fáil ag www.isle-of-man.com/manxnotebook
  9. 'Miss Sophia Morrison: In Memoriam,’ alt le P. W. Caine, in Mannin, Vol V No. 9, May 1917, available on www.isle-of-man.com/manxnotebook
  10. A Book of Manx Poetry, William Cubbon, Douglas: Manx Language Society, 1913, ar fáil ag www.archive.org
  11. Litir ó Sophia Morrison chun J.J. Kneen, 10 August 1907, luaite in ”On the Quest: Sophia Morrison and Josephine Kermode, alt le Stephen Miller
  12. Published in Mannin, Vol I. No. 2, November 1913, ar fáil ag www.isle-of-man.com/manxnotebook
  13. Mannin Vol. III No. 4, May 1915 agus Vol. IV No. 6, November 1915