Foclóir Stairiúil na Gaeilge
| Cineál | foclóir stairiúil agus foclóir Ghaeilge  |
|---|---|
| Cárta innéacs | |
| Teanga | an Ghaeilge |
| Foilseachán | Éire |
| Eagarthóir | Charles Dillon |
Is tionscadal foclóireachta don Nua-Ghaeilge é Foclóir Stairiúil na Ghaeilge, atá idir lámha ag Acadamh Ríoga na hÉireann faoi stiúir Charles Dillon.[1]
An foclóir
[cuir in eagar | athraigh foinse]Bailíodh focail ó fhoinsí a scríobhadh idir 1600 agus 1882. Foilsíodh an t-ábhar sin i leabhar agus ar dhlúthdhiosca dar teideal Corpas na Gaeilge 1600-1882.[2] Táthar ag scanadh ábhar ó 1882 i leith ón mbliain 2005 amach in aonad speisialta ar an gCarraig, Co. Dhún na nGall.
19 milliún focal Gaeilge a bhí sa chorpas nuair a cuireadh ar fáil é in 2019. Bhí 90 milliún focal Gaeilge ann cúpla bliain níos déanaí.[3]
Tabharfar míniú stairiúil ar na focail agus cuntas ar na hathruithe a tháinig orthu i gcaitheamh an ama idir 1600 agus 2000. Ar na téacsanna i gcorpas stairiúil na Gaeilge, tá leithéidí An Claidheamh Soluis, a d’fhoilsítí ó 1899 go 1931, An Lóchrann, a d’fhoilsítí ó 1907 go 1927, Aithdioghluim Dána I, 1940, agus foilseacháin eile a bhaineann le haimsir Athbheochan na Gaeilge chomh maith le leabhair agus téacsanna eile atá i bhfad níos sine, leithéidí As ait leam stáid-bhean sgiamhach, a foilsíodh i 1630.
Foclóirí eile
[cuir in eagar | athraigh foinse]Cuimsíonn an Dictionary of the Irish Language Based Mainly on Old and Middle Irish Materials (Acadamh Ríoga na hÉireann, 1983, Athfhoilsithe 1998, 2007) an tréimhse a fhad le 1600/1650 nó mar sin.[4]
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Naisc sheachtracha
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ "Foclóir Stairiúil na Gaeilge". Royal Irish Academy (2024-04-30). Dáta rochtana: 2025-06-23.
- ↑ "Corpas Na Gaeilge 1600 -1882: The Irish Language Corpus" (en). Royal Irish Academy. doi:ISBN:9780954385545. Dáta rochtana: 2025-06-22.
- ↑ "90 milliún focal Gaeilge le cnuasach ar líne agus maoiniú á fhógairt d’Fhoclóir Stairiúil na Gaeilge" (ga-IE). Tuairisc.ie (2019-08-20). Dáta rochtana: 2025-06-22.
- ↑ "About the Historical Dictionary of Irish". Royal Irish Academy (2024-04-30). Dáta rochtana: 2025-06-23.