Cloch an Fhir Mhóir

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Gallán agus Séadchomhartha Náisiúnta (474) i gContae Lú is ea Cloch an Fhir Mhóir, aitheanta fosta mar Cloch Chú Chulainn.[1][2][3]

Cloch an Fhir Mhóir

Suíomh[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá Cloch an Fhir Mhóir suite i Ráth Aidí,[4] 1.4km ar thaobh thiar thiar theas ó Dhroichead an Chnoic, Dún Dealgan, ar an mbruach clé d'Abhainn Átha Féan.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Clochafarmore standing in a field.

Creidtear gur cuireadh an gallán suas le linn na Cré-Umhaoise. Trí mhéadar in airde agus 4.3m fad faoi gcuairt atá sé. Glaotar An Bhrisleach Mhór ar an dúiche, agus Gort an Áir[5] ar am ngort ina bhfuil an gallán ina sheasamh. I rith na 1920í, aimsíodh spearhead cré-umha sa ghort, rud a gcuirfí in iúl gur mhachaire catha ársa a raibh ann.[6][7][8] Creidtear gur cuireadh an gallán ar uaigh seanghaiscígh mhóir.[9]

Seanscéal[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bás Chú Chulainn, léaráid le Stephen Reid (1904).

Tá an gallán gaolta go formhór le laoch na nUladh, Cú Chulainn. Bhí trí sleá déanta ag a namhaid, Lugaid mac Con Roí, agus insíodh tuar go marófaí rí by each of them. Leis an gcéad sleá, mharaigh sé carbadóir Chú Chulainn, Lao mac Rianghabhra; leis an dara, a chapall dílis, Liath Macha; agus le hurchar an tríú, bhuail sé Cú Chulainn. Éag-ghonta, cheangail Cú Chulainn é féin de ghallán, a chreidtear go tradisiúnta gur Cloch an Fhir Mhóir é.

Lean Cú Chulainn air ag troid a chuid naimhde, ach ba é amháin nuair a tháinig fiach dubh, gnáthriocht Mhór-Ríoghna, anuas ar a ghualainn gur chreid a naimhde gur mharbh a bhí sé. Tháinig Lughaidh chuige chun a cheann a bhaint de, ach é i mbun sin, dhóigh an "lúan láith"[10] (solas gaiscígh) ar éadan Chú Chulainn, thit a chlaíomh dá láimh agus agus bhain lámh Lughaidhe de. D'imigh an solas nuair a bhainfeadh a lámh dheis dé Chú Chulainn.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]