Caledonia

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Ainm Laidine is ea Caledonia (an Chaladóin) a ghlaoigh na Rómhánaigh ar an tír ar thaobh ó thuaidh de chúige Britannia, arbh ionann go garbh agus Alba an lae inniu. Ó am go ham, áfach, ba chuid d'Impireacht na Róimhe é an chuid sin de dheisceart na Caladóine, chomh fada ó thuaidh is an Balla Antonine. San lá atá inniu ann, feictear é ach amháin mar ainm rómánsach nó fileata don Albain go léir.

Sanasaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is dócha é go bhfuil an focal fréamhaith ó fhoinse P-Ceiltise. De réir Zimmer (2006), tá Caledonia fréamhaithe ón ainm treibhe Caledones (nó Calīdones), a thugann sé mar shanas "'le cosa crua', ag lua seasmhachta", óna fréamhacha Prótai-Cheiltise *kal-, "crua" agus *φēdo-, "cos".[1] Ar an mbealach céanna, molann Moffat (2005) go bhfuil gaol ann idir an t-ainm agus an focal Breatnaise caled, "crua", ag lua b'fhéidir nó an tír chreagach nó cruas na ndaoine.[2]

Deir Keay agus Keay (1994) ámh gurb amhlaidh é gur réamhCheilteach é an focal.[3]

Úsáid bhunúsach[cuir in eagar | athraigh foinse]

Mar a úsáideadh Tacitus, Tolamaes, Lucan agus Plinias Mór an t-ainm, Pictavia nó Tír na gCruithneach a bhíodh i gceist, an Alba den chuid is mó san lá atá inniu ann, taobh ó thauidh den Bhalla Haidrian (cé go bhfuil an balla úd lastigh de Shasana inniu).[4]

Droim iarthuaiscirt de Sìdh Chailleann.

Faightear ainm na gCaladónach i logainmneacha, amhail is Dùn Chailleann agus b'fhéidir an sliabh Sìdh Chailleann.[5][6] De réir Historia Brittonum, foraois in Albain ba ea suíomh an seachtú catha de Rí Artúr, darbh ainm Coit Celidon as Sean-Bhreatnaise.[7][8]

Foinsí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Zimmer, 2006, ll. 163–167.
  2. Moffat, 2005, lch. 22.
  3. Keay y Keay, 1994, lch. 123.
  4. Moffat, 2005, ll. 21-22.
  5. Bennet, 1985, lch. 26.
  6. Watson, 2004, lch. 21.
  7. Lacy, Ashe y Mancoff, 1997, lch. 298.
  8. Koch, 2006, lch. 332.