Jump to content

Comh-Bhriotainis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Briotainis Choiteann)
Infotaula de llenguaComh-Bhriotainis
Cineálteanga mharbh
Úsáid
Cainteoirí dúchais0 (21 haois)
Aicmiú teangeolaíoch
teanga dhaonna
teangacha Ind-Eorpacha
teangacha Ceilteacha
Ceiltis na nOileán
teangacha Briotainice
Cóid
Linguasphere50-AB
Linguist Listbrit Cuir in eagar ar Wikidata

Teanga Cheilteach labhartha sa Bhreatain agus sa Bhriotáin ba ea Comh-Bhriotainis[1] (dí-mholta Briotainis Choiteann) (Breatnais: Brythoneg; Coirnis: Brythonek; Briotáinis: Predeneg).[2][3]

Is teanga de chuid Ceiltis na nOileán í, fréamhaithe ó Phrótai-Cheiltis.[4][5][6][7] Tá gaol ann le Cruithnis.[8][9][10]

Cuireann fianaise ón mBreatnais in úil go raibh an-tionchar ag an Laidin ar an mBriotainis le linn na ré Rómhánaí, go háirithe téarmaí gaolmhar leis an eaglais agus le Críostaíocht an Iarthair.[11] Faoin séú haois AD, bhí teanga na mBriotanach Ceilteach ag scaradh ina Nua-Bhriotainic: Breatnais, Coimbris, Coirnis, Briotáinis agus b'fhéidir Cruithnis.

Tháinig teangacha eile chun cinn in ionad Briotainic in Albain (Gaeilge na hAlban) agus i Sasana agus chomh maith le hAlbain taobh ó dheas de Linne Foirthe (Sean-Bhéarla, as a thagann Béarla agus Albainis).[12] Fuair Coimbric bás sa 12ú haois[12] agus d'éag Coirnis san iardheisceart san ochtú haois déag, cé go bhfuil athbheochan ar siúl ann.[13][14] Is iad Breatnais agus Briotáinis amháin atá tagtha slán go dtí an lae inniu.

Mhol Tomás Ó Rathaile go raibh teanga Bhriotainice in Éirinn roimh theacht na dTeangacha Gaelacha, ach ní aontaítear go forleathan leis an tuairim seo.[15]

  • Filppula, M.; Klemola, J.; Pitkänen, H. (2001); The Celtic Roots of English, (Studies in Languages, No. 37); University of Joensuu, Faculty of Humanities; ISBN 952-458-164-7.
  • Forsyth, K. (1997), Language in Pictland.
  • Jackson, Kenneth H. (1953), Language and History in Early Britain.
  • Jackson, Kenneth H. (1955), "The Pictish Language"; in F. T. Wainwright, The Problem of the Picts; Londain: Nelson.
  • Koch, John T. (1986), "New Thought on Albion, Ieni and the 'Pretanic Isles'", Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium, 6: ll. 1–28.
  • Lambert, Pierre-Yves [eag.] (2002), Recueil des inscriptions gauloises II.2. Textes gallo-latins sur instrumentum; Páras: CNRS Editions; ll. 304–306.
  • Lambert, Pierre-Yves (2003), La langue gauloise; 2a heagrán; Páras: Editions Errance; lch. 176.
  • Lockwood, W. B. (1975), Languages of the British Isles Past and Present; Londain: Deutsch; ISBN 0-233-96666-8.
  • Ostler, Nicholas (2005), Empires of the Word; Londain: HarperCollins; ISBN 0-00-711870-8.
  • Price, Glanville. (2000), Languages of Britain and Ireland; Blackwell; ISBN 0-631-21581-6.
  • Rivet, A. agus Smith, C. (1979), The Place-names of Roman Britain
  • Sims-Williams, Patrick (2003), The Celtic Inscriptions of Britain: Phonology and Chronology, c. 400–1200; Oxford, Blackwell; ISBN 1-4051-0903-3.
  • Ternes, Elmar [eag.] (2011), Brythonic Celtic – Britannisches Keltisch: From Medieval British to Modern Breton; Bremen: Hempen Verlag.
  • Trudgill, P. [eag.] (1984), Language in the British Isles; Cambridge University Press.
  • Willis, David (2009), "Old and Middle Welsh"; in The Celtic Languages, 2a heagrán; eag. Martin J. Ball & Nichole Müller; Nua Eabhrac: Routledge; ISBN 0-203-88248-2; ll. 117–160.
  1. Comh-Bhriotainis, tearma.ie
  2. Eska, Joseph F. (2019-12-01). "The evolution of proto-Brit. *-/lth/ in Welsh". Zeitschrift für celtische Philologie 66 (1): 75–82. doi:10.1515/zcph-2019-0003. ISSN 1865-889X.
  3. Sims-Williams, Patrick (Samhain 1984). "The Double System of Verbal Inflexion in Old Irish" (as en). Transactions of the Philological Society 82 (1): 138–201. doi:10.1111/j.1467-968X.1984.tb01211.x. ISSN 0079-1636.
  4. Henderson, Jon C. (2007). "The Atlantic Iron Age: Settlement and Identity in the First Millennium BC": 292–295. Routledge.
  5. Sims-Williams, Patrick (2007). "Studies on Celtic Languages before the Year 1000". CMCS.
  6. Koch, John T. (2006). "Celtic Culture: A Historical Encyclopedia". ABC-CLIO.
  7. Eska, Joseph (2008). "The Ancient Languages of Europe". Cambridge.
  8. Forsyth, Katherine (2006). "Celtic Culture: A Historical Encyclopedia": 1444, 1447. ABC-CLIO.
  9. Forsyth, Katherine (1997). "Language in Pictland: The case against "non-Indo-European Pictish"". Utrecht: de Keltische Draak.
  10. Jackson, Kenneth H. (1955). "The Problem of the Picts": 129–166. Dún Éadain: Nelson.
  11. Lewis, H. (1943). "Yr Elfen Ladin yn yr Iaith Gymraeg". Cardiff: University of Wales Press.
  12. 1 2 Nicolaisen, W. F. H.. "Scottish Place Names".
  13. Tanner, Marcus (2004). "The last of the Celts". Yale University Press.
  14. Ferdinand, Siarl (2018). "The Promotion of Cornish in Cornwall and the Isles of Scilly: Attitudes towards the Language and Recommendations for Policy". Studia Celtica Fennica 19: 107–130. doi:10.33353/scf.79496.
  15. O'Rahilly, Thomas (1964). "Early Irish history and mythology". Scoil Léinn Cheiltigh, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath.