Robert Koch

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Robert Koch
RobertKoch cropped.jpg
Robert Koch
Dáta breithe 11 Nollaig 1843
  Clausthal, Königreich Hannover
Dáta báis 27 Bealtaine 1910
  Baden-Baden, Großherzogtum Baden
Náisiúntacht Gearmánach
Réimsí Micribhitheolaíocht

Bhain Heinrich Hermann Robert Koch (11 Nollaig 1843 - 27 Bealtaine 1910) clú amach toisc a chuid taighde i ngort na ngalar teagmhálach, go háirithe aonaránú Bacillus anthracis 1877. Fuair sé an Duais Nobel(lia-eolaíocht) sa bhliain 1905. Rugadh Robert Koch in Clausthal-Zellerfeld, sa Phrúis (nó Niedersachsen na Gearmáine an lá atá inniu ann) ar an 11 Nollaig 1843. Bhí athair Robert ag obair i dtionscal na mianadóireachta gual; ach bhí air dul chuig Ollscoil Göttingen, agus fuair sé dintiúirí an dochtúra nuair nach raibh sé ach 23 bliana d'aois. Thosaigh sé ag obair ansin in áiteanna difriúla fud fad na Gearmáine.

A dh' aindeoin sin, bha faireachdainn aige air cho beag feum is a bha ann gu sabaid an aghaidh nan galaran mòra. Mar eisimpleir: Aig an àm sin bhiodh gach seachdamh daoine anns a’ Ghearmailt a' caochladh leis a' chaitheimh. Mar sin dheth, thòisich e air sgrùdadh mionaideach a dhèanamh air na bha ag adhbhrachadh a' ghalair seo.

As an leabhar Koch: Doigh-beatha Bacillus anthracis

Ach rinn e rudeigin ùr: Dh’ fhàs e bitheagan ann am meadhan-fàis beathachaidh agus dhathaich e le Anilin iad. Mar sin dheth, bha e an comas dha bitheag na sgreaba (Bacillus anthracis/Splenic fever 'sa Bheurla) a chur air leth. Thathas a' cleachdadh nan aiseidean agar agus an t-soitheach Phetri a dh' innlich e fhèin gus an latha an-diugh. Ann an 1876 sgrìobh e lorg agus dòigh-beatha Bacillus anthracis.

B’ e sin an t-adhbhar gun d’ fhuair e obair ùr aig Bòrd na Slàinte ann am Berlin. A-nis, bha ùine gu leòr aige rannsachadh a dhèanamh agus ann an 1882 fhuair e a-mach mu dheidhinn na bitheag èitigich, (fàth na caitheimh, Mycobacterium tuberculosis). Bha e an comas dha shealltainn gum b’iad na bitheagan a bha rim faicinn anns an fhuil fàth a' ghalair, (nach b' iad dìreach na rudan a thigeadh an cois). Stèidhich e ceithir riaghailtean ris an canar Tagraidhean Koch[1]. Ann an 1885 bha e na cheannard aig Oifis Ìmpireil na Slàinte ann an Oilthigh Bherlin.

Bhiodh e a’ siubhal uaireannan air feadh an t-Saoghail, don Eadailt, don Eiphit, do na h-Innseachan, Java agus New Guinea, agus air feadh Afraga-an-Ear. Fhuair e a-mach mu dheidhinn a' ghalair-àraidh, (Vibrio cholerae, Cholera 'sa Bheurla), maileiria agus galaran eile. Ann an 1905, fhuair e Duais Nobel eòlas-leighis. Chaochail e air 27 Cèitean 1910 ann am Baden-Baden, Baden-Württemberg.

Onóracha[athraigh | edit source]

Gus an latha a th' ann an-diugh `s e Ionad Robert-Koch an t-ainm a tha air a’ bhòrd-slàinte as chudthromaiche anns a’ Ghearmailt.

Stèidhicheadh Duais agus Bonn Robert Koch gus urram a thoirt air Meanbh-bhith-eòlasaichean a th' air rud gu tùr ùr a lorg, no a th' air cur ri slàinte na cruinne ann an dòigh àraid. B' e a' chiad neo-Ghearmailteach a choisinn a' bhuinn an t-àrd-ollamh Bill Hutchison aig Oilthigh Srath Chluaidh ann an Glaschu[2].

Naisc sheachtracha[athraigh | edit source]

Tagairtí[athraigh | edit source]

  1. Tá an t-alt seo ina chóip/aistriúchán gd:Wikipedia leagan seo
  1. Kochs Postulates
  2. Robert Koch Foundation (anns a' Ghearmailtis)