Glúón

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

De réir chrómaidinimic an chandaim, is é an glúón bunaonad nó candam fuinnimh an t-idirgnhíomhú láidir. Faoi mar a iompraíonn fótóin an fórsa leictreamaighnéadach idir dhá cháithnín atá luchtaithe le lucht leictreach, iompraíonn glúoin an fórsa láidir idir dhá cháithnín le lucht datha. Ach i gcodarsnacht le fótóin, a bhaineann le luchtanna leictreacha gan lucht a bheith acu féin, tá na glúóin féin daite mar aon leis na cuarcanna. Dá bhrí sin, is féidir le glúón amháin greamú do ghlúóin eile.

Níl mais ar bith ag an nglúón, agus tá 1 aonad de ghuairne aige, a chiallaíonn gur bósón é. Tá an glúón ar aon dul leis an bhfótón sa mhéid seo. Tá 8 gcinn de ghlúóin ann, i dathanna éagsúla. Ós rud é go n-iompraíonn glúóin lucht datha diri chuarcanna, caithfear go bhfuil dath agus fríthdhath ag gach glúón. Mar shampla, má chuireann cuarc dearg amach glúón chun go dtiontaíonn sé ina chuarc gorm, caithfear go n-iompraíonn an glúón sin 1 aonad de lucht dearg agus 1 aonad de lucht fríthghorm (nó, más fearr leat, -1 aonad de lucht gorm). Ós rud é go bhfuil trí dhath agus trí fhríthdath sa teoiric, cheapfaí b'fhéidir go mb'amhlaidh go mbeadh 3x3=9 glúón ann, ach de réir na teoirice nach ceadmhach do theanglaim shiméadrach gan dath, agus mar sin níl ann do cheann amháin de na 9 nglúón go mbeifí ag súil leis.