Al Andalus

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Al Andalus (Araibis: الأندلس) - Faoi am an 8ú aois bhí chuid mhaith de Leithinis na hIbéire (711-718) cloíte ag na Múraigh ón Aifreac Thuaidh. Bhí na gabháil seo mar chuid den forleathnú Impireacht Moslamach Umayyad. Bhí cheantair ó thuaidh a d'fhan neamhspleách, go ginearálta bhí siad sa réigiún Asturias, Navarra agus An Aragóin.

D'aithin riail Ioslai, Chríostaí agus Judaigh mar "daoine an leabhar", agus bhí cead acu a chleachtadh, ach bhí pionóis áirithe de bhárr stádas. Bhí méid na daoine a thiontaigh reiligiún ag dul i méid.

Bhí easaontú i gcomhphobail na Moslamaigh sa tír. Ba muintir na Berber ón Aifric Thuaidh formhór an airm Moslamach agus bhí coimhlint idir iad féin agus na Arabaigh sa Meán Oirthir. Tar éis tamaill bhí daonra Múrach suite i cheantair áirithe, mar shampla Ghleann abhainn, cósta Valencia, agus réigiún sléibhtiúil Granada.

Bhí Córdoba, mar príomhchathair an cailifeacht, agus ba í an chathiar is mó, is saibhis, agus is sofaisticiúil in iarthair Eorpach Meánaoiseach. Bhí caidreamh iontach idir scoláire muslamach agus judach leis an Eoraip de bharr an ghabháil seo, ach faoi am an 11í aois scair an cailifeacht i ríocht beaga, agus bhí na stáit Críostaíodh in ann talamh a ghabháil dó féin agus a gcui chumhacht a daingnigh. Tháinig Moslamaigh eile, na Almoravigh agus na Almohadaigh, a rinne athaontú ar an ríocht Moslamach ach ní raibh siad in ann stop a chuir le chumhacht agus láidreacht na stáit chríostaíodh.

Féach freisin[athraigh | edit source]