Sádamásachas

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Bratach sádmhasacach

Iompar gnéasach ina mbaintear pléisiúr as pian a imirt ar dhuine eile (sádachas) nó a fháil ó dhuine eile (másachas). Giorraítear chuig SM é. B'fhéidir le páirtnéir amháin pléisiúr níos mó a bhaint as a p(h)áirtnéir a ghortú (sádaí) agus an dara páirtnéir ag baint pléisiúir as a bheith gortaithe (másachaí). As Béarla, de ghnáth tá sádmhasacas san áireamh i mBDSM nó "bondage, discipline, domination/submission, sadism/masochism" (cuibhriú, forlámhas, smacht/géilleadh, sádachas/masachas).

Sanasaíocht[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tagann an focal sádachas as Marquis de Sade, uasal Francach, scríobhneoir agus fealsamh. Scríobh Sade faoi ghnéas fhoréigneach agus dhiamhaslach ina úrscéalta ar nós JustineNa 120 Lá an Sodom. Tagann an focal masacachas as Leopold von Sacher-Masoch, údar Géarmanach an úrscéil Véineas a Bhfuil Éadaí Fionnaidh Uirthi.

Duine leis an gcoiléar, úsáidtear go minic i sádmhacachas

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Ina leabhar Trí Aistí ar an dTeoiric na Gnéasachta, bheartaigh Sigmund Freud teoiric go tagann sádachas as an ngnéasacht leanbaí, a bhfuil go minic tréith shádach aige. Sa fhormhór na ndaoine, éiríonn an tréith sin brúite faoi chois. Ach fós, i roinnt daoine, fanann an sádachas.

Sa Stáit Aontaithe Mheiriceá, cruthaigh an pobal leathair tar éis an Dara Cogadh Domhanda i gcathracha ar nós Nua-Eabhrac agus San Francisco idir daoine aeracha. Bhain an pobal leathair aerach a bhuaic amach roimh an ngéarchéim SEIF, le linn an seachtóidí. Léiríonn leabhair ar nós An Lámhleabhar An Leatharfhir le Larry Townsend an ré seo.

Bhí pobal leispiach leathair ann freisin, ach d'éirigh sé conspóideach leis an ngluaiseacht feiminí. Mar sin féin, d'éirigh an pobal leispiach leathair níos mó le linn an seachtóidí, agus i 1978 cruthaigh an comhghrúpa Samois, ainmníodh ar an eastát an dominatrix leispiach sa Scéal O le Pauline Réage. Bunatheoirí Samois ba ea Gayle Rubin agus Patrick Califia agus feiminigh leispiacha eile.

Gayle Rubin ó Samois

An céadchumann leispiach sádmhasacach sa Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea Samois. D'fhoilsigh Samois an leabhar Teacht i gCumhacht, leabhar tábhachtach don bhfeimineachas agus leispiachas, i 1981. Ach i 1982 d'fhoilsigh feiminigh frithshádmhasacachas ar nós Ti-Grace Atkinson an leabhar In Aghaidh Sádmhasacachas. Bhí achrann mór idir feiminigh le linn na n-ochtóidí: Na Cogaí Gnéis. Ach faoi na nóchaidí, ghlac go leor feiminigh leis an sádmhasacachas.

Ghortaigh an géarchéim SEIF go hiomlán an pobal sádmhasacach. Breathnaíodh ar sádmhasacachas, sádmhasacachas aerach go háirithe, mar rud baolach agus samhnasach. Rinne na póiliní ruathair ar chlubanna sádmhasacacha. Ach chuir an gluaiseacht piteog in éadan na póiliní agus na coimeádaigh creideamh. Tugann scoláirí piteoga faoi deara go bhfuil grúpa LADT normatach ann a diúltaíonn sádmhasacachas agus gnéas scaoilte agus polaitíocht radacach. Tá siad measúla de réir an stáit chaipitlíoch. Tugtar homaináisiúnachas ar an bhfeinimeán seo. Ach de réir Jasbir Puar, is féidir leis an sádmhasacachas homaináisiúnach a bheith má bíonn sé ag freastal ar riachtanais an lucht rachmais.[1]

Inniu, tá sádmhasacachas conspóideach fós, ach tá glacadh níos mó agus níos mó ann. Bhí an úrscéalta sádmhasacach Caoga Imir Den Liath iontach rathúil i 2012.

Féach freisin[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • Jasbir Puar, Terrorist Assemblages.