Ríthe Oiriall
Cuma
(Athsheolta ó Ríthe na nOiriall)
Idir an séú haois agus an séú haois déag, ar cheann de thrí phríomh-ríocht i gCúige Uladh an lae inniu ab ea Ríocht an Oiriall (Sean-Ghaeilge Airgíalla), na cinn eile ná Uí Néill an Tuaiscirt sa tuaisceart agus iarthar, agus Ulaid sna oirthear.

Ar dtús, cónaidhm a bhí ann, le timpeall a naoi bhfine éagsúla neamhghaolmhara, le ríthe ó roinnt rítheaghlach éagsúil. Ó am go ham, ní raibh aon phríomh-rí Oiriall amháin ann, le beirt no níos mó ríthe i gcodanna éagsúla na ríochta. Níl siadsan san áireamh sa liosta a leanas.

Liosta na ríthe
[cuir in eagar | athraigh foinse]| Rí | Réimse |
|---|---|
| Colga mac Loite mac Cruinn | bás 513 |
| Cairpre Daim Argat | bás 514 |
| Daimine Daim Argat | bás 565 |
| Conall Derg mac Daimine | bás ? |
| Bec mac Cuanu | bás 594 |
| Aed mac Colgan | bás 606 |
| Mael Odhar Macha | bás 636 |
| Dunchad mac Ultan | bás 677? |
| Mael Fothartaig mac Mael Dubh | beo 697 |
| Cu Masach mac Cathal | bás 825 |
| Gofraidh mac Fearghasa | fl. 835 |
| Foghartaigh mac Mael Breasal | bás 850/852 |
| Congalach mac Finnachta | bás 874 |
| Mael Padraig mac Mael Curarada | bás 882 |
| Maol Craoibh ua Duibh Sionach | bás 917 |
| Fogarthach mac Donnegan | bás 947 |
| Egneach mac Dalach | bás 961 |
| Donnacan mac Maelmuire | bás 970 |
| Mac Eiccnigh mac Dalagh | bás 998 |
| Mac Leiginn mac Cerbaill | bás 1022 |
| Cathalan Ua Crichain | 1022 - 1027 |
| Gilla Coluim ua Eichnech | 1027 - 1048 |
| Leathlobair Ua Laidhgnen | 1048 - 1053 |
| Leathlobair Ua Laidhgnen | 1053 - 1078 |
| Aodh Ua Baoigheallain | 1078 - 1093 |
| Ua Ainbhigh | 1093 - 1094 |
| Cu Caishil Ua Cerbaill | 1094 - 1101 |
| Giolla Crist Ua hEiccnigh | 1101 - 1127 |
| Donnchad Ua Cerbaill | 1130–1168/1169 |
| Murchard Ua Cerbaill | 1168–1189 |
| Muirchertach (Ua Cerbaill) | 1189–1194 |
| ? (Ua Cerbaill) | bás 1196 |
| ? Ua Eichnigh | 1196 1201 |
| Giolla Pádraig Ó hAnluain | 1201–1243 |
| Eochaid mac Mathgahamna mac Neill | 1243 1273 |
| Brian mac Eochada | 1283 – 1311 |
| Ralph/Roolb mac Eochada | 1311 – 1314 |
| Mael Sechlainn mac Eochada | 1314 – ? |
| Murchad Mór mac Briain | ? – 1331 |
| Seoan mac Maoilsheachlainn | 1331 – 1342 |
| Aodh mac Roolb | 1342 – 1344 |
| Murchadh Óg mac Murchada | 1344 – 1344 |
| Maghnus mac Eochadha | 1344 – 1357 |
| Pilib mac Rooilbh | 1357 – 1362 |
| Brian Mór mac Aodh | 1362 – 1365 |
| Niall mac Murchadha | 1365 – 1368 |
| Brian Mór mac Aodh | 1368 – 1371 |
| Pilib Ruadh mac Briain | 1371 – 1403 |
| Ardghal mac Briain | 1403 – Feabhra 1416 |
| Brian mac Ardghail | 1416 – 1442 |
| Ruaidhri mac Ardghail | 1442 – 1446 |
| Aodh Ruadh mac Ruaidhri | 1446 – 31 Márta 1453 |
| Feidhlimidh mac Briain | 1453 – 1466 |
| Eochan mac Ruaidhri | 1466 – 1467 |
| Reamonn mac Ruaidhri | 1467 – Samhain 1484 |
| Aodh Óg mac Aodha Ruaidh | 1485 – 16 Meán Fómhair 1496 |
| Brian mac Reamoinn | 1496 – 1497 |
| Rossa mac Maghnusa | 1497 – 1513 |
| Reamonn mac Glaisne | 1513 – c.1 Aibreán 1521 |
| Glaisne Óg mac Reamoinn | 1521 – 1551? |
| Art Maol mac Reamoinn | 1551 – 1560 |
| Aodh mac Briain | 1560 – 1562 |
| Art Ruadh mac Briain | 1562 – 1578 |
| Sir Rossa Buidhe mac Airt | 1579 – Lúnasa 1589 |
| Aodh Ruadh mac Airt | 1589 – Meán/Deireadh Fómhair 1590. |
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Foinsí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- MacMahons of Oriel: Mac Mathghamna, Kings of Oirghialla to 1590, in A New History of Ireland, ll. 215–16, imleabhar IX, eag. Byrne, Martin, Moody. Baile Átha Cliath, 1984
- (II) The "Airgialla Charter Poem", Ailbhe Mac Shamhrain agus Paul Byrne, in The Kingship and Landscape of Tara, Edel Bhreathnach, ll. 213–224, Four Courts Press, Baile Átha Cliath, 2005
Naisc sheachtracha
[cuir in eagar | athraigh foinse]- MacMahons of Monaghan Curtha i gcartlann 2021-03-08 ar an Wayback Machine
- Carroll of Oriel Curtha i gcartlann 2018-08-16 ar an Wayback Machine
- Boylan Webportal
- Hanlon Homepage Curtha i gcartlann 2016-12-20 ar an Wayback Machine